Schody ewakuacyjne poznaj najnowsze wymagania na 2026 rok!

Jeśli projektujesz budynek użyteczności publicznej lub obiekt przemysłowy, doskonale wiesz, jak wiele zmiennych trzeba zgrać, by spełnić normy bezpieczeństwa. Schody ewakuacyjne wymagania stawiają szczególne muszą jednocześnie spełniać przepisy dotyczące samych schodów oraz dróg ewakuacyjnych, a każde odstępstwo od minimalnych parametrów może skutkować odrzuceniem projektu przez nadzór budowlany. Chodzi o coś więcej niż suche liczby: za każdym parametrem stoi ludzkie życie, dlatego warto znać dokładnie, jakie warunki techniczne trzeba spełnić, zanim pierwszy cement zostanie wylany.

• Minimalna szerokość schodów ewakuacyjnych
• Materiały i odporność ogniowa schodów ewakuacyjnych
• Projektowanie schodów ewakuacyjnych według przepisów
• Rozdział Q&A: Schody ewakuacyjne wymagania

Minimalna szerokość schodów ewakuacyjnych

Przepisy precyzyjnie określają, jak szerokie muszą być schody ewakuacyjne wymagania dotyczące ich wymiarów są bowiem ściśle powiązane z liczbą osób, które będą z nich korzystać w sytuacji zagrożenia. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, minimalna szerokość schodów wewnętrznych wynosi 0,6 m na każdych 100 użytkowników kondygnacji, co oznacza, że proporcjonalnie do wielkości piętra musimy zwiększać przepustowość pionów komunikacyjnych. W praktyce oznacza to, że budynek biurowy na 500 osób wymaga biegu o szerokości co najmniej 3 metrów, a każdy fragment spocznika musi być nie węższy niż sam bieg. Odpowiednie zaplanowanie szerokości użytkowej biegów i spoczników projektowanych proporcjonalnie do największej liczby użytkowników na kondygnacji to fundament bezpiecznej ewakuacji.

Schody zewnętrzne ewakuacyjne podlegają innym normom ich minimalna szerokość nie może być węższa niż 1,2 m, co zapewnia swobodny przepływ dwóch rzędów osób w jednym kierunku podczas masowej ewakuacji. Ta różnica w stosunku do schodów wewnętrznych wynika z faktu, że użytkownicy mogą korzystać z zewnętrznych ciągów komunikacyjnych również jako zapasowych tras, gdy wnętrze budynku staje się niedostępne ze względu na dym czy wysoką temperaturę. W budynkach wysokich, gdzie czas ewakuacji się wydłuża, projektanci często zwiększają szerokość do 1,5 m lub więcej, aby zredukować zagęszczenie na poszczególnych kondygnacjach. Należy pamiętać, że każdy fragment schodów zewnętrznych musi być wykonany z materiałów antypoślizgowych, ponieważ deszcz czy oblodzenie drastycznie zmniejszają współczynnik tarcia.

Jak obliczyć wymaganą szerokość dla konkretnego budynku

Obliczenie minimalnej szerokości schodów ewakuacyjnych wymaga dwuetapowej analizy: najpierw określamy maksymalną liczbę osób na kondygnacji, a następnie stosujemy współczynnik 0,6 m na każdych 100 użytkowników. Dla przykładu, hala koncertowa z widownią na 2000 miejsc wymaga schodów o łącznej szerokości minimum 12 metrów, rozłożonych na minimum dwa niezależne biegi ewakuacyjne. Kluczowe jest, aby szerokość ta byla zachowana na całej długości biegu, od progu parteru aż po wierzchołek każde zwężenie, nawet o kilka centymetrów, tworzy wąskie gardło opóźniające ewakuację.

Przepisy dopuszczają sumowanie szerokości schodów z różnych kondygnacji pod warunkiem, że biegi są zsynchronizowane przestrzennie i nie nakładają się na siebie w sposób powodujący konflikty ruchu. W budynkach wielokondygnacyjnych projektanci często stosują zasadę równomiernego rozmieszczenia pionów komunikacyjnych, aby użytkownicy z każdej części piętra mieli zbliżoną odległość do najbliższego schodowiska. Warto również uwzględnić przepisy dotyczące drzwi ewakuacyjnych ich szerokość musi być co najmniej równa szerokości schodów, z którymi są połączone.

Tabela parametrów szerokości schodów ewakuacyjnych

Materiały i odporność ogniowa schodów ewakuacyjnych

Materiał, z którego wykonane są schody ewakuacyjne wymagania, musi być dostosowany do klasy odporności ogniowej określonej dla danego typu budynku. Schodowiska w budynkach średniowysokich (do 25 m) muszą wykazywać odporność nie mniejszą niż R30, co oznacza, że konstrukcja nośna musi przetrwać działanie ognia przez minimum 30 minut bez utraty integralności czy nośności. W budynkach wysokich (powyżej 25 m) wymagania rosną do R60 lub R90, w zależności od klasy zagrożenia pożarowego i obecności substancji łatwopalnych. Dobór materiału to zatem nie kwestia estetyki, lecz precyzyjnie określony parametr bezpieczeństwa, którego nie można pominąć w projekcie.

Stal, mimo wysokiej wytrzymałości mechanicznej, traci nośność w temperaturach przekraczających 500°C, dlatego schody stalowe wymagają odpowiedniej izolacji ognioochronnej najczęściej w postaci okładzin z wełny mineralnej lub powłok pęczniejących, które w kontakcie z ogniem tworzą warstwę węglową izolującą rdzeń konstrukcji. Beton zbrojony wykazuje lepszą odporność ogniową naturalnie, jednak podczas pożaru należy monitorować zjawisko „odparowania" wody z matrycy cementowej, które może prowadzić do gwałtownego pękania. W praktyce projektowej schodowiska w budynkach wysokich niemal zawsze projektuje się jako żelbetowe, ponieważ ich monolithiczna struktura zapewnia lepszą trwałość w warunkach pożarowych.

Porównanie materiałów pod kątem odporności ogniowej

Drewno, nawet impregnowane środkami ognioochronnymi, jest dopuszczalne wyłącznie w schodach ewakuacyjnych budynków niskich (do 12 m) o konstrukcji szkieletowej, i to wyłącznie gdy spełnia klasę odporności R30. Trzeba jednak pamiętać, że impregnowane drewno traci właściwości ognioochronne po około 10-15 latach, co wymaga cyklicznych przeglądów i ponownej obróbki. W polskim prawie budowlanym nie ma obowiązkowych terminów takich przeglądów, ale praktyka zawodowa projektantów i inspektorów nakazuje ich uwzględnianie w dokumentacji technicznej budynków wieloletnich.

Projektowanie schodów ewakuacyjnych według przepisów

Projekt schodów ewakuacyjnych wymagania techniczne musi spełniać w sposób całościowy, łącząc przepisy kilku działów prawa budowlanego. Kluczowy jest artykuł 213 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, który stanowi, że schodowisko ewakuacyjne musi jednocześnie odpowiadać wymaganiom dla schodów stałych (wysokość i głębokość stopni, kąt nachylenia) oraz dla dróg ewakuacyjnych (szerokość, dostępność, oznakowanie). Próba potraktowania tych wymagań oddzielnie prowadzi do błędów projektowych, które ujawniają się dopiero na etapie odbioru budynku.

Wysokość stopni schodów ewakuacyjnych nie może przekraczać 0,175 m, a głębokość stopnia musi wynosić minimum 0,29 m te parametry zapewniają ergonomiczną prędkość schodzenia przy stresie towarzyszącym ewakuacji. Nachylenie biegu nie może przekraczać 38°, choć w praktyce projektanci dążą do 30-35°, aby umożliwić sprawny ruch osób o ograniczonej mobilności. W budynkach, gdzie przewiduje się obecność osób niepełnosprawnych, nachylenie schodów zewnętrznych redukuje się do maksymalnie 15°, a każde piętro musi być wyposażone w windę ewakuacyjną lub alternatywną rampę.

Parametry geometryczne schodów ewakuacyjnych

Każde schodowisko ewakuacyjne musi być wydzielone z bryły budynku przegrodami o klasie odporności ogniowej równej klasie samego schodowiska. Oznacza to, że ściany otaczające klatkę schodową powinny mieć tę samą klasę ogniową co konstrukcja nośna schodów, a drzwi prowadzące na poszczególne kondygnacje muszą być wyposażone w samozamykacze i być oznaczone tabliczkami „WYJŚCIE EWAKUACYJNE". W budynkach użyteczności publicznej przepisy nakładają dodatkowo obowiązek oświetlenia awaryjnego schodów, które automatycznie załącza się przy zaniku zasilania głównego i zapewnia widoczność minimum 1 luks przez co najmniej 60 minut.

Kiedy nie stosować schodów zewnętrznych jako ewakuacyjnych

Schody zewnętrzne ewakuacyjne nie mogą być jedyną drogą ewakuacji z kondygnacji powyżej czwartego piętra, jeśli budynek jest przeznaczony na pobyt ludzi w godzinach nocnych (hotele, akademiki, domy opieki). Wynika to z faktu, że w warunkach ekstremalnych (silny wiatr, oblodzenie, ciemność) zewnętrzny ciąg komunikacyjny może stać się nieprzejezdny, pozostawiając użytkowników bez alternatywnej drogi ucieczki. W takich przypadkach przepisy wymagają co najmniej dwóch niezależnych ciągów ewakuacyjnych, z których przynajmniej jeden prowadzi przez w pełni zadaszoną i zamkniętą klatkę schodową.

Projektując schody ewakuacyjne, należy również uwzględnić przepisy dotyczące ich usytuowania względem granic działki i sąsiednich budynków. Minimalna odległość od okien sąsiednich budynków wynosi 4 metry, chyba że ściana budynku sąsiedniego posiada klasę odporności ogniowej zapobiegającą rozprzestrzenianiu się ognia przez promieniowanie. Ta odległość ma kluczowe znaczenie w gęstej zabudowie miejska, gdzie okna sąsiednich kamienic mogą znajdować się w bezpośredniej bliskości planowanych wyjść ewakuacyjnych.

Przed rozpoczęciem projektowania schodów ewakuacyjnych sprawdź dokładnie klasę odporności ogniowej wszystkich przegród budynku zmiana jednego parametru pociąga za sobą konieczność korekty pozostałych. Dobrą praktyką jest stworzenie tabeli zależności klas ogniowych na początku projektu, aby uniknąć późniejszych kolizji na etapie uzgadniania z nadzorem budowlanym.

Zgodność projektu schodów ewakuacyjnych z obowiązującymi normami to nie tylko formalność prawna to gwarancja, że w sytuacji zagrożenia życie użytkowników budynku nie będzie zależało od niedopatrzenia projektowego. Dokumentacja techniczna powinna zawierać szczegółowe obliczenia wymiarów, klasy odporności ogniowej wszystkich elementów konstrukcji oraz warunki wykonawcze dla każdego węzła konstrukcyjnego. Inwestorzy często bagatelizują te wymagania na etapie koncepcji, co generuje potem koszty zmian projektowych znacznie przekraczające oszczędności poczynione na etapie koncepcji.

Wszystkie podane wartości opierają się na Rozporządzeniu Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 12 kwietnia 2019 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2019 poz. 1065). Przed finalizacją projektu zaleca się weryfikację aktualności przepisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz konsultację z właściwym organem nadzoru budowlanego.

Rozdział Q&A: Schody ewakuacyjne wymagania