Wysokość barierki schodowej normą: 90 czy 110 cm? Przepisy

Minimalna wysokość barierki schodowej w Polsce wynosi 0,9 m w budynkach jednorodzinnych i wewnątrz mieszkań wielopoziomowych oraz 1,1 m w budynkach wielorodzinnych, szkołach, placówkach opieki zdrowotnej i pozostałych budynkach. Mierzy się ją od stopnia do wierzchu poręczy. Balustrada jest obowiązkowa przy schodach pokonujących więcej niż 0,5 m wysokości. W zakładach pracy, przy dojściach do maszyn, stosuje się dodatkowo normę PN-EN ISO 14122-3, która wymaga wyższych wartości.

• Jaka powinna być wysokość balustrady na schodach?
• Jakie są warunki techniczne balustrady schodów?
• Kiedy schody muszą mieć balustradę?
• Jakie są normy wysokości balustrady w zakładzie pracy?
• Jak zmierzyć wysokość barierki schodowej?
• Jaka jest minimalna wysokość barierek i gdzie najczęściej popełnia się błędy?
• Co sprawdzić przed zamówieniem balustrady schodowej?

Jaka powinna być wysokość balustrady na schodach?

Wysokość balustrady zależy od rodzaju budynku, a nie od tego, czy schody są wewnętrzne, czy zewnętrzne: 0,9 m w domu jednorodzinnym i 1,1 m w pozostałych budynkach. Te wartości oraz dopuszczalne prześwity wypełnienia podaje tabela w § 298 warunków technicznych, czyli rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W praktyce oznacza to, że schody na klatce schodowej w bloku wymagają 1,1 m i prześwitów do 12 cm, a schody wewnątrz dwupoziomowego mieszkania w tym samym bloku mogą mieć balustradę 0,9 m. Wartości z tabeli to minimum. Wyższa balustrada jest zgodna z przepisami.

Czy w domu jednorodzinnym wystarczy 90 cm?

Tak, 90 cm spełnia wymóg prawny dla schodów w domu jednorodzinnym, a przepis nie ogranicza tu prześwitów w wypełnieniu. Jeśli w domu są małe dzieci, rozsądnie jest samemu przyjąć gęstsze wypełnienie, np. według limitu 12 cm stosowanego w budynkach wielorodzinnych, i unikać poziomych szczebli, po których da się wspinać. Więcej o takich rozwiązaniach piszemy w tekście o drewnianych barierkach na schody dla dzieci.

Wygoda użytkowania to osobna sprawa niż minimum z przepisów. W poradniku producenta schodów Dolle jako wygodną dla większości użytkowników wskazano wysokość około 100 cm. Wyższy pochwyt docenią zwłaszcza seniorzy i osoby, które przy schodzeniu mocno opierają się o poręcz.

Jakie są warunki techniczne balustrady schodów?

Oprócz wysokości i prześwitów § 298 wymaga, żeby balustrada przenosiła siły poziome określone w Polskiej Normie, nie miała ostro zakończonych elementów i skutecznie chroniła przed wypadnięciem osób. Pozostałe wymagania tego paragrafu dotyczą szkła, poręczy i budynków, w których przebywają dzieci.

• Szklane elementy balustrad muszą być ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, które tłucze się na drobne, nieostre odłamki. Zwykła szyba się nie nadaje.
• W budynkach, gdzie dzieci przebywają zbiorowo bez stałego nadzoru, balustrada musi uniemożliwiać wspinanie się na nią i zsuwanie się po poręczy.
• Poręcze mocowane do ściany muszą być od niej oddalone co najmniej 0,05 m, żeby zmieściła się dłoń.
• Przy schodach zewnętrznych i pochylniach poręcze przedłuża się o 0,3 m przed początkiem i za końcem biegu.
• Przy pochylniach dla osób niepełnosprawnych stosuje się obustronne poręcze na wysokości 0,75 m i 0,9 m od płaszczyzny ruchu.
• W halach sportowych, teatrach, kinach i innych budynkach użyteczności publicznej balustrada oddzielająca poziomy może mieć część pionową obniżoną do 0,7 m, jeśli górna część pozioma daje łącznie co najmniej 1,2 m.

Kiedy schody muszą mieć balustradę?

Balustradę lub inne zabezpieczenie od strony otwartej przestrzeni muszą mieć schody zewnętrzne i wewnętrzne, które pokonują wysokość większą niż 0,5 m. Niższe schody formalnie jej nie wymagają.

Jak wyjaśnia omówienie przepisów o poręczach i balustradach, w budynkach jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej schody o wysokości do 1 m mogą nie mieć balustrady, jeśli są z obu stron szersze o co najmniej 0,5 m od drzwi lub przejścia, do którego prowadzą. W budynkach użyteczności publicznej balustrady lub poręcze przyścienne muszą pozwalać na korzystanie z nich lewą i prawą ręką, a przy biegu szerszym niż 4 m trzeba dodać balustradę pośrednią.

Jakie są normy wysokości balustrady w zakładzie pracy?

W obiektach przemysłowych, przy pomostach, podestach i schodach prowadzących do maszyn, stosuje się normę PN-EN ISO 14122-3: balustrada na podeście ma mieć co najmniej 1100 mm, a poręcz przy schodach od 900 do 1000 mm nad noskami stopni. Balustradę montuje się tam, gdzie wysokość podestu przekracza 500 mm.

Według opracowania wymagań PN-EN ISO 14122-3 obowiązują też następujące parametry:

Schody w takich obiektach powinny mieć dwie ciągłe poręcze. Jedna wystarczy, gdy bieg ma mniej niż 1200 mm szerokości, a z drugiej strony jest ściana lub stały element konstrukcji. Przeszkody wzdłuż poręczy powinny być oddalone o więcej niż 75 mm.

W środowisku wilgotnym lub agresywnym chemicznie liczy się też materiał. Producenci oferują barierki z kompozytu, czyli żywicy poliestrowej wzmacnianej włóknem szklanym, deklarowane jako odporne na korozję. Przed zakupem sprawdź dokumentację wyrobu i to, czy producent potwierdza zgodność z PN-EN ISO 14122-3 dla Twojego zastosowania.

Jak zmierzyć wysokość barierki schodowej?

Wysokość barierki schodowej mierzy się pionowo od krawędzi stopnia, przy jego nosku, do górnej powierzchni poręczy. Pomiar powtarza się w kilku miejscach biegu i jako wiążący przyjmuje się najniższy wynik.

Tak opisuje to też poradnik pomiaru wysokości balustrady Agamet. Kolejność kroków:

1. Przygotuj taśmę mierniczą lub miarkę laserową i poziomicę, żeby utrzymać miarę w pionie.
2. Przyłóż miarę do nosa stopnia, czyli jego przedniej krawędzi.
3. Zmierz do wierzchu poręczy (pochwytu), nie do jej boku.
4. Powtórz pomiar na początku, w środku i na końcu biegu, a przy schodach zabiegowych i zmianie kierunku w każdym ramieniu.
5. Porównaj najniższy wynik z minimum dla danego budynku: 0,9 m lub 1,1 m.
6. Sprawdź, czy poręcz biegnie równolegle do linii schodów i nigdzie nie opada.
7. Zmierz prześwity w wypełnieniu w najszerszym miejscu, także między stopniem a dolną krawędzią balustrady.

Na balkonie, tarasie i podeście mierzy się od posadzki użytkowej do górnej krawędzi balustrady, a nie od krawędzi płyty czy gruntu.

Jaka jest minimalna wysokość barierek i gdzie najczęściej popełnia się błędy?

Najniższa dopuszczalna wysokość barierki schodowej w budynku mieszkalnym to 0,9 m, a większość niezgodności wynika nie z projektu, tylko ze złego pomiaru lub pomylenia rodzaju budynku. Typowe błędy:

• Pomiar po skosie biegu albo od podestu zamiast pionowo od nosa stopnia, co daje zawyżony wynik.
• Przyjęcie 0,9 m na wspólnej klatce schodowej w budynku wielorodzinnym, gdzie wymagane jest 1,1 m.
• Pominięcie limitu 12 cm prześwitu w budynkach wielorodzinnych, szkołach i przedszkolach.
• Poziome szczeble w budynkach, w których dzieci przebywają bez stałego nadzoru.
• Zwykłe szkło zamiast szkła bezpiecznego w wypełnieniu.
• Poręcz przyścienna bliżej ściany niż 5 cm.
• W zakładach pracy stosowanie wymagań mieszkaniowych (0,9 m) zamiast PN-EN ISO 14122-3.

Balustrada niezgodna z warunkami technicznymi może zostać zakwestionowana przy odbiorze lub kontroli nadzoru budowlanego, a w zakładzie pracy przy kontroli warunków BHP. Poprawka zwykle oznacza wymianę pochwytu lub całego wypełnienia, dlatego wymiary lepiej sprawdzić na etapie projektu. Przepisy techniczne bywają nowelizowane, więc przed zamówieniem zweryfikuj aktualny tekst jednolity rozporządzenia albo zapytaj projektanta.

Co sprawdzić przed zamówieniem balustrady schodowej?

Przed zamówieniem ustal rodzaj budynku, wymaganą wysokość i prześwit, a potem porównaj je z rysunkiem wykonawcy. Lista kontrolna:

• Rodzaj budynku: jednorodzinny, wielorodzinny, użyteczności publicznej czy zakład pracy.
• Wysokość minimalna: 0,9 m, 1,1 m albo wymagania PN-EN ISO 14122-3.
• Maksymalny prześwit: brak limitu, 12 cm lub 20 cm, zależnie od budynku.
• Wypełnienie: pionowe pręty, szkło bezpieczne lub panele pełne, bez ostrych krawędzi.
• Punkt pomiaru na rysunku: od nosa stopnia do wierzchu poręczy.
• Poręcz: ciągła na całym biegu, 5 cm od ściany, przy schodach zewnętrznych przedłużona o 0,3 m.
• Mocowanie do podłoża, które przeniesie siły poziome, bez osłabiania stropu lub ściany.
• Rozstaw słupków zgodny z zaleceniami producenta systemu.
• Dobre oświetlenie stopni, np. według wskazówek o oświetleniu klatki schodowej w domu jednorodzinnym.

Jeśli balustrada powstaje przy przebudowie wspólnej klatki, uwzględnij ją w projekcie klatki schodowej w bloku, bo tam obowiązuje 1,1 m i prześwit do 12 cm.