Wysokość i wymiary schodów zewnętrznych – Warunki Techniczne 2025

Każdy, kto choć raz potknął się lub wpadł w panikę na nierównych, stromych stopniach, wie doskonale, jak kluczowe jest prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie schodów zewnętrznych. To nie tylko kwestia estetyki czy komfortu, ale przede wszystkim bezpieczeństwa. Okazuje się, że każdy element ma znaczenie – od materiału po konkretne wymiary. Kluczowym aspektem, regulowanym przez polskie prawo budowlane, jest Wysokość schodów zewnętrznych Warunki techniczne . W skrócie, Warunki techniczne precyzują zależność między wysokością (H) i szerokością (S) stopni schodów zewnętrznych , aby zapewnić użytkownikom pewność każdego kroku i zminimalizować ryzyko wypadku, co jest szczegółowo określone między innymi w paragrafie 68 ustępu 1 odpowiedniego rozporządzenia.

• Zasada 2H+S w projektowaniu schodów zewnętrznych
• Dopuszczalne wymiary stopni schodów zewnętrznych (H i S)
• Wymagania antypoślizgowe dla stopni schodów zewnętrznych

Analizując zebrane dane z zakresu projektowania i przepisów budowlanych dotyczących schodów zewnętrznych, dostrzegamy wyraźny nacisk na matematyczne reguły harmonizujące ergonomię z wymogami technicznymi. Serce tych regulacji stanowi zasada opisująca idealną relację między wysokością (H) a szerokością (S) pojedynczego stopnia. Ta fundamentalna zależność, podana w rozporządzeniu o warunkach technicznych, odgrywa kluczową rolę w tworzeniu ciągów komunikacyjnych bezpiecznych dla wszystkich użytkowników.

Rozumienie tej zależności pozwala na świadome kształtowanie przestrzeni wejściowych. Przepisy w klarowny sposób definiują H jako pionowy dystans między kolejnymi płaszczyznami stopni (zwanymi podnóżkami), a S jako poziomą odległość między krawędziami dwóch sąsiednich stopni (czyli szerokość podnóżka). Ta prosta nomenklatura otwiera drzwi do zrozumienia bardziej złożonych zasad projektowania, które omówimy w kolejnych sekcjach, a które finalnie wpływają na nasze codzienne doświadczenia, gdy wchodzimy do budynku czy przemieszczamy się między poziomami terenu.

Przepisy Warunków Technicznych (WT) precyzyjnie określają, że zarówno wysokość (H), jak i szerokość (S) stopni schodów zewnętrznych nie mogą być dowolne. Ich wzajemny stosunek jest podyktowany wymogami bezpieczeństwa i ergonomii, zmaterializowanymi w tak zwanej zasadzie kroku schodowego, znanej jako 2H+S. Ta prosta formuła stanowi kwintesencję dekad badań nad ruchem człowieka i stanowi fundamentalną wytyczną dla każdego projektanta czy wykonawcy.

Zobacz także: Ile wynosi wysokość stopnia schodów? Normy i przepisy 2025

W praktyce oznacza to, że stopnie nie mogą być ani zbyt wysokie (co wymagałoby nadmiernego wysiłku i zwiększało ryzyko potknięcia), ani zbyt wąskie (uniemożliwiając pewne oparcie stopy). Wysokość schodów zewnętrznych Warunki techniczne obligują do takiego dopasowania H i S, aby suma podwojonej wysokości i szerokości stopnia mieściła się w określonym, stosunkowo wąskim przedziale, co przekłada się bezpośrednio na komfort i bezpieczeństwo pokonywania różnic wysokości, niezależnie od warunków pogodowych, które, bądź co bądź, na zewnątrz potrafią zaskoczyć.

Zasada 2H+S w projektowaniu schodów zewnętrznych

Serce prawidłowego projektowania schodów zewnętrznych bije w rytm prostej, choć genialnej zasady 2H+S. Wyobraźmy sobie spacer po płaskim terenie. Nasz naturalny krok, czyli odległość między kolejnymi śladami stóp, wynosi przeciętnie około 60-65 centymetrów. Teraz przenieśmy ten ruch na płaszczyznę pionową, jaką są schody. Aby wysiłek związany z wchodzeniem po stopniach był jak najbardziej zbliżony do komfortu płaskiego spaceru, zsumowany efekt "kroku" musi odpowiadać tej wartości.

Formula 2H+S=60-65 cm precyzyjnie to osiąga. Podwojona wysokość stopnia (2H) symbolizuje wysiłek związany z podniesieniem nogi i pokonaniem różnicy poziomów, a szerokość stopnia (S) reprezentuje poziomy ruch do przodu. Łącznie, te dwa elementy powinny sumować się do długości naszego naturalnego kroku. Warunki techniczne schodów zewnętrznych silnie bazują na tej zasadzie, traktując ją jako podstawę dla dalszych, bardziej szczegółowych wymogów dotyczących maksymalnych i minimalnych wymiarów H i S.

Zobacz także: Wymagana wysokość stopnia schodów zewnętrznych - Warunki Techniczne 2025

Wybór konkretnej wartości w przedziale 60-65 cm nie jest przypadkowy. Generalnie, suma bliższa 65 cm oznacza schody bardziej płaskie, z niższą wysokością (H) i większą szerokością (S). Takie schody są komfortowe na dłuższych biegach, w miejscach o dużym natężeniu ruchu lub tam, gdzie korzystają z nich osoby starsze czy dzieci. Z drugiej strony, wartość bliższa 60 cm wskazuje na schody nieco bardziej strome, z wyższą H i mniejszą S. Takie rozwiązanie pozwala zaoszczędzić miejsce na posesji czy w projekcie, ale jest bardziej męczące podczas wspinaczki.

Nasze doświadczenia redakcyjne pokazują, że zignorowanie tej zasady, choć brzmi banalnie, bywa źródłem poważnych problemów. Projekt, który wygląda dobrze na papierze, w rzeczywistości może okazać się pułapką – schody zbyt strome, które niemal wymuszają wspinaczkę, lub tak płytkie i szerokie, że trudno o naturalny, płynny krok, co ostatecznie zwiększa ryzyko potknięcia. Pamiętajmy, że regulacje wysokości schodów zewnętrznych mają swoje głębokie uzasadnienie fizjologiczne.

Spróbujmy oszacować, jak przekłada się to na konkretne wymiary. Jeśli projektujemy schody bliskie granicy 65 cm, możemy przyjąć H=16 cm. Wówczas S powinno wynieść 65 - 2*16 = 33 cm. To komfortowe wymiary, często spotykane w przestrzeniach publicznych. Gdy zależy nam na oszczędności miejsca i celujemy w dolną granicę 60 cm, a zdecydujemy się na maksymalną dopuszczalną w wielu sytuacjach wysokość H=16 cm (zgodnie z § 68 ust. 1 WT dla pewnych typów budynków), wówczas S wyniesie 60 - 2*16 = 28 cm. To już minimalna akceptowalna szerokość dla standardowych stopni.

Zobacz także: Oświetlenie schodów: Optymalna wysokość i rozmieszczenie

Co jednak, jeśli ktoś "puści wodze fantazji" i stworzy stopnie o wysokości H=20 cm, co niestety wciąż można spotkać w starszym budownictwie lub na nieuregulowanych ścieżkach? Nawet gdyby szerokość S była optymalna, np. 25 cm, suma 2*20+25 daje 65 cm, co teoretycznie mieści się w zakresie 2H+S. Problem w tym, że wymiary schodów zewnętrznych zgodne z WT nie ograniczają się tylko do tej sumy, ale narzucają też maksymalne H i minimalne S, właśnie po to, by zapobiec tak wysokim stopniom. Wchodzenie po stopniach H=20 cm jest wyczerpujące i znacząco zwiększa ryzyko upadku, szczególnie podczas opadów czy po zmroku. Taki projekt jest niezgodny z przepisami i zagraża bezpieczeństwu.

Analizując § 68 ust. 1 Warunków Technicznych, widzimy jasno, że przepis ten narzuca limit dla H w budynkach użyteczności publicznej i wielorodzinnych na poziomie 16 cm. Choć dotyczy to głównie schodów wewnętrznych, jest to silny sygnał co do intencji ustawodawcy dotyczących optymalnego H. Przy projektowaniu schodów zewnętrznych, zwłaszcza tych prowadzących do budynków publicznych czy często używanych, trzymanie się H w granicach 15-17.5 cm jest nie tylko zgodne z zasadą 2H+S, ale i wpisuje się w ogólny duch przepisów, zapewniających uniwersalną dostępność i bezpieczeństwo, które powinny cechować każdy element architektury zewnętrznej. Trzeba mieć świadomość, że nawet pozornie niewielkie odstępstwo o 1-2 cm w wysokości stopnia w skali całego biegu może znacząco wpłynąć na komfort. Wchodzenie na dziesięć stopni o H=18 cm jest znacznie bardziej męczące niż na dziesięć stopni o H=16 cm.

Zobacz także: Wysokość Schodów Wewnętrznych 2025

Zastosowanie zasady 2H+S wymusza niejako projektowe "myślenie kompromisem" między wysokością stopnia a jego szerokością, zawsze w ramach dopuszczonych przez przepisy minimów i maksimów dla samych wartości H i S. Jest to balansowanie na cienkiej linie między ergonomicznym optimum a ograniczeniami przestrzeni czy kosztów. Dobry projektant wie, że 2H+S to nie tylko matematyczna reguła, ale podstawa ergonomii i bezpieczeństwa. Zrozumienie i świadome stosowanie tej zasady jest pierwszym i najważniejszym krokiem do stworzenia funkcjonalnych i bezpiecznych schodów zewnętrznych, które będą służyć latami bez generowania frustracji czy, co gorsza, wypadków. Pamiętajmy, że schody to często pierwsza interakcja z budynkiem lub ogrodem. Ich komfort użytkowania buduje pierwsze wrażenie i wpływa na poczucie bezpieczeństwa.

Warto podkreślić, że zasada 2H+S w zakresie 60-65 cm jest uznanym standardem w wielu krajach i opiera się na tych samych podstawach biomechaniki ruchu. Fakt, że polskie warunki techniczne explicite ją wskazują (lub przepisy szczegółowe z niej wynikające) pokazuje, jak ważna jest z punktu widzenia bezpieczeństwa publicznego. To nie jest tylko "widzimisię" urzędników, ale wynik wieloletnich obserwacji i badań nad tym, jak ludzie poruszają się po stopniach o różnych wymiarach. Analiza wypadków związanych ze schodami często wskazuje na niezachowanie tej podstawowej relacji jako jedną z głównych przyczyn. Schody niezgodne z 2H+S mogą sprawić, że użytkownicy będą potykać się o krawędź stopnia lub mylić rytm kroków, zwłaszcza gdy są zmęczeni, spieszą się lub niosą ciężkie przedmioty.

Przyjrzyjmy się studium przypadku. Wyobraźmy sobie dwa projekty schodów pokonujących różnicę poziomów 180 cm. Pierwszy, zaprojektowany z H=18 cm. Wymaga to 180/18 = 10 stopni (11 podnóżków, licząc poziom wejścia). Jeśli przyjmiemy dolną granicę 2H+S = 60 cm, wówczas S = 60 - 2*18 = 24 cm. Drugi projekt, zgodny z H<=16 cm (np. H=15 cm). Pokonanie 180 cm wymaga 180/15 = 12 stopni (13 podnóżków). Przyjmując średnią wartość 2H+S=62.5 cm, S = 62.5 - 2*15 = 32.5 cm. Porównanie: 10 stopni o H=18cm i S=24cm vs. 12 stopni o H=15cm i S=32.5cm. Pierwsza opcja zajmuje mniej miejsca poziomo (10 stopni * 24 cm = 240 cm plus spocznik). Druga zajmuje więcej miejsca (12 stopni * 32.5 cm = 390 cm plus spocznik). Jednak druga opcja jest zdecydowanie bardziej komfortowa, bezpieczniejsza i zgodna z literą przepisów WT, które dla wielu budynków narzucają H max 16cm i siłą rzeczy wymuszają większą S dla zachowania zasady 2H+S w komfortowym przedziale.

Zobacz także: Maksymalna wysokość stopnia schodów zewnętrznych w 2025 roku: Przepisy i normy

Projektując schody zewnętrzne, warto też pomyśleć o psychologii. Regularne, przewidywalne stopnie zgodne z zasadą 2H+S budują zaufanie użytkownika do konstrukcji. Wiedząc podświadomie, jak wysoko trzeba podnieść stopę i jak daleko postawić ją w poziomie, poruszamy się pewniej. Nierówności, różnice w wysokościach poszczególnych stopni w ramach tego samego biegu (nawet niewielkie, 1-2 cm!) są notabene kolejnym poważnym błędem i naruszeniem Warunków Technicznych. Mózg adaptuje się do pierwszych stopni, a nagła zmiana rytmu na kolejnych to gotowy przepis na wypadek. Dlatego tak ważna jest precyzja wykonania zgodnie z projektem opartym na solidnych zasadach. Redakcyjnie apelujemy: sprawdźcie wymiary u siebie! Może czas na małą renowację?

Dopuszczalne wymiary stopni schodów zewnętrznych (H i S)

Zasada 2H+S od 60 do 65 cm to fundament, ale równie ważne, a nawet bardziej precyzyjne z punktu widzenia przepisów, są konkretne, dopuszczalne minima i maksima dla samej wysokości (H) i szerokości (S) stopni schodów zewnętrznych. Tutaj Wysokość schodów zewnętrznych Warunki techniczne stają się bardziej konkretne, dyktując wartości, których nie można przekroczyć, niezależnie od tego, czy zasada 2H+S jest zachowana w teoretycznym zakresie.

Jak wspomniano, kluczowy § 68 ust. 1 Warunków Technicznych, często przywoływany w kontekście wymiarowania stopni, narzuca dla budynków użyteczności publicznej i wielorodzinnych limit H na poziomie nie większym niż 16 cm. Choć bezpośrednio dotyczy to schodów wewnętrznych, jest to silna wskazówka co do ogólnych intencji dotyczących bezpieczeństwa i ergonomii w przestrzeni publicznej i półpublicznej. Dla schodów zewnętrznych, które często pełnią funkcje podobne do komunikacji wewnętrznej (np. główne wejścia do budynków), ten limit H jest powszechnie przyjmowaną dobrą praktyką projektową, która wpisuje się w wymogi dotyczące dostępności i bezpieczeństwa użytkowania. To właśnie H ≤ 16 cm w połączeniu z zasadą 2H+S kształtuje minimalne wymogi dla szerokości S.

Przyjmując H ≤ 16 cm i stosując zasadę 2H+S w jej minimalnym zakresie (60 cm), możemy wyliczyć minimalną szerokość S. Jeśli H = 16 cm (maksymalne dopuszczalne H w tym kontekście), to 2*16 + S = 60 cm, skąd S = 60 - 32 = 28 cm. Oznacza to, że stopień o maksymalnej wysokości 16 cm musi mieć szerokość co najmniej 28 cm, aby spełnić choćby minimalny warunek kroku schodowego. Im niższa wysokość H, tym większa musi być szerokość S, aby zmieścić się w przedziale 2H+S = 60-65 cm. Na przykład, stopień o H = 15 cm wymaga S w zakresie 60 - 2*15 = 30 cm do 65 - 2*15 = 35 cm. Stopień o H = 14 cm wymaga S w zakresie 32 cm do 37 cm. Jak widać, niższe H zawsze oznacza szersze S, co przekłada się na łagodniejszy i bardziej komfortowy bieg schodowy, zajmujący jednak więcej miejsca w poziomie.

Co z innymi typami budynków? Warunki Techniczne rozróżniają sytuacje. W budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, zagrodowych czy rekreacji indywidualnej, przepisy mogą dopuszczać nieco wyższe stopnie, jednak zazwyczaj z zastrzeżeniem, że ogólne zasady ergonomii i bezpieczeństwa powinny być zachowane. Niemniej jednak, trzymanie się standardu H do 16 cm (lub maksymalnie 17.5-18 cm w szczególnych, uzasadnionych przypadkach, o ile jest to zgodne z 2H+S i nie narusza innych przepisów szczegółowych, np. dotyczących dostępności dla osób niepełnosprawnych, które mogą wymagać niższych stopni i szerszych spoczników) jest zawsze bezpiecznym i rekomendowanym podejściem. Nadmierne podnoszenie wysokości stopni, nawet jeśli formalnie nie jest to budynek publiczny, znacząco obniża komfort i zwiększa ryzyko dla wszystkich użytkowników.

Poza wysokością i szerokością stopnia (H i S), przepisy WT (§ 68 ust. 3) regulują także kształt noska stopnia – elementu, który wystaje poza pionową płaszczyznę stopnia. Dopuszczalne wysunięcie noska to maksymalnie 2 cm, a jego podcięcie od spodu (fazowanie) nie może być większe niż 4 cm. Dlaczego to takie ważne? Nosek o większym wysunięciu zwiększa ryzyko potknięcia, "zahaczenia" stopą o krawędź. Prawidłowo wyprofilowany nosek z łagodnym podcięciem nie tylko minimalizuje to ryzyko, ale też ułatwia spływ wody z powierzchni stopnia, co również ma wpływ na bezpieczeństwo użytkowania zewnętrznego ciągu komunikacyjnego.

Warto też wspomnieć o tolerancjach wykonawczych. Nawet najlepiej zaprojektowane schody mogą stać się niebezpieczne, jeśli poszczególne stopnie w jednym biegu różnią się znacząco wysokością czy szerokością. Przepisy budowlane, choć czasem nie precyzują tego w Warunkach Technicznych explicite dla schodów zewnętrznych w tak szczegółowy sposób jak dla wewnętrznych klatek schodowych ewakuacyjnych, co do zasady wymagają, aby różnica wysokości kolejnych stopni w jednym biegu nie przekraczała np. 0,5 cm. Jest to absolutnie kluczowe dla rytmu chodu. Nasza stopa "uczy się" wysokości pierwszego stopnia, a każda kolejna różnica jest zaskoczeniem dla mózgu i zwiększa szansę na potknięcie. Z naszego doświadczenia na budowie wiemy, że utrzymanie idealnej równości wszystkich stopni wymaga starannego wykonania, precyzyjnych pomiarów i doświadczonych rzemieślników, zwłaszcza przy schodach betonowych wylewanych na mokro.

Projektując i budując schody zewnętrzne, parametry schodów zewnętrznych zgodne z Warunkami technicznymi muszą być przestrzegane rygorystycznie. Nie jest to zbiór sugestii, ale przepis prawa, mający na celu ochronę zdrowia i życia użytkowników. Budowa schodów o parametrach niezgodnych z WT to nie tylko wada techniczna, ale realne zagrożenie, za które odpowiedzialność ponosi zarówno projektant, jak i wykonawca. Studia przypadków pokazują, że większość upadków na schodach zewnętrznych jest spowodowana kombinacją niewłaściwych wymiarów (np. zbyt wysokie H, zbyt wąskie S, brak spoczników przy dużej liczbie stopni), braku odpowiednich zabezpieczeń (poręcze) oraz śliskiej nawierzchni. Dlatego tak ważne jest, aby każdy, kto zleca lub wykonuje schody zewnętrzne, dokładnie zapoznał się z obowiązującymi przepisami.

W kontekście dopuszczalnych wymiarów H i S, pojawia się też kwestia szerokości samego biegu schodowego i wymiarów spoczników, choć to zagadnienia szersze niż tylko wysokość i szerokość stopnia. W skrócie jednak, przepisy WT (§ 68 ust. 7 i 8) określają minimalną szerokość użytkową biegu schodowego (np. 120 cm w budynkach użyteczności publicznej), co bezpośrednio wpływa na "przepustowość" schodów i komfort ich użytkowania przez wiele osób jednocześnie, czy z bagażem. Spoczniki zaś powinny mieć odpowiednią długość (np. minimum 150 cm w budynkach użyteczności publicznej) i szerokość, aby zapewnić bezpieczne miejsce do odpoczynku i ominięcia innych osób, szczególnie na dłuższych biegach. To wszystko są powiązane ze sobą elementy projektowe, gdzie wysokość i szerokość stopnia odgrywają centralną rolę w kształtowaniu geometrii całego ciągu schodowego.

Finalnie, wybór konkretnych wymiarów H i S, które mieszczą się w dopuszczalnych przez warunki techniczne widełkach i zasadzie 2H+S, powinien być podyktowany analizą specyfiki miejsca i przewidywanego użytkowania. Schody prowadzące do często odwiedzanej przychodni powinny być zaprojektowane na granicy maksymalnego komfortu (niższe H, szersze S, 2H+S bliżej 65 cm), natomiast schody do prywatnej piwniczki w ogrodzie mogą być nieco bardziej strome, byleby tylko mieściły się w obowiązujących ramach prawnych i zdroworozsądkowych zasadach bezpieczeństwa. Ktoś mógłby rzec: "Przecież to tylko schody!". A my, z naszej eksperckiej perspektywy, odpowiadamy: "Właśnie! I dlatego muszą być zrobione jak należy." Nie ma tu miejsca na przypadkowość.

Wymagania antypoślizgowe dla stopni schodów zewnętrznych

Oprócz prawidłowych wymiarów geometrycznych, równie krytycznym, jeśli nie bardziej oczywistym dla użytkownika w niekorzystnych warunkach pogodowych, jest zapewnienie odpowiedniej odporności stopni schodów zewnętrznych na poślizg. Można mieć schody o idealnych wymiarach H i S zgodnych z zasadą 2H+S i Warunkami Technicznymi, a i tak stworzyć śmiertelnie niebezpieczny ciąg komunikacyjny, jeśli powierzchnia stopni będzie śliska niczym lodowisko. Warunki Techniczne explicitnie wskazują (§ 69 ust. 3 i 8) na konieczność stosowania na zewnętrznych szlakach komunikacyjnych, do których schody bez wątpienia należą, nawierzchni o odpowiedniej szorstkości.

Dlaczego antypoślizgowość jest tak kluczowa? Schody zewnętrzne są bezustannie narażone na działanie czynników atmosferycznych. Deszcz sprawia, że niemal każda gładka powierzchnia staje się potencjalnie niebezpieczna. Mróz i opady śniegu to oczywisty wróg bezpiecznego poruszania się – cienka warstwa lodu czy zbitego śniegu zamienia stopnie w pułapkę. Ale to nie wszystko. Liście naniesione przez wiatr, błoto przyniesione na butach, a nawet osadzająca się z czasem mikroflora w postaci alg i porostów – wszystko to potrafi drastycznie zmniejszyć tarcie między podeszwą buta a powierzchnią stopnia. Właśnie dlatego warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki z taką pieczołowitością podchodzą do kwestii antypoślizgowości na zewnątrz.

Jak w praktyce osiągnąć wymaganą odporność na poślizg? Można to zrobić na kilka sposobów, często stosując je łącznie:

• Wybór materiału o naturalnej teksturze: Pewne materiały, takie jak kostka brukowa o łupanej lub młotkowanej powierzchni, płyty betonowe ze specjalnymi, chropowatymi fakturami, niektóre gatunki kamienia naturalnego (np. granit płomieniowany, piaskowiec) czy specjalistyczne płytki ceramiczne przeznaczone na zewnątrz, z natury posiadają dobrą przyczepność. Z kolei polerowany granit, marmur czy gładki gres szkliwiony, choć piękne, są skrajnie niebezpieczne na zewnątrz, gdy są mokre i zdecydowanie niezgodne z przepisami w takim zastosowaniu.
• Obróbka powierzchni: Istnieją techniki, które nadają chropowatość powierzchniom, które pierwotnie były gładkie. Płomieniowanie (termiczna obróbka kamienia), groszkowanie (mechaniczne wybijanie punktów), piaskowanie – to metody stosowane do kamienia naturalnego i betonu. Strukturalne powłoki malarskie lub żywiczne z dodatkiem piasku kwarcowego lub innych kruszyw mogą być stosowane na stopniach betonowych czy metalowych.
• Systemy antypoślizgowe: Na gotowych stopniach można montować dedykowane listwy antypoślizgowe. Są to często profile metalowe (aluminiowe, stalowe) z wtopionym pasem materiału o wysokim współczynniku tarcia, np. karborundu (węglika krzemu) lub ryflowanej gumy. Montuje się je zazwyczaj na krawędzi stopnia, która jest najbardziej krytycznym punktem pod kątem poślizgu i potknięć. Innym rozwiązaniem są specjalne taśmy antypoślizgowe, choć ich trwałość w trudnych warunkach zewnętrznych może być ograniczona.
• Prawidłowe zaprojektowanie odwodnienia: To często niedoceniany aspekt. Stopnie schodów zewnętrznych powinny mieć niewielki spadek (około 1-2%) skierowany do przodu lub na boki, aby woda mogła swobodnie spływać i nie tworzyły się kałuże czy warstwa lodu. Zbierająca się woda jest receptą na poślizg. System odwodnienia liniowego u podstawy schodów również jest dobrym rozwiązaniem.

Współczynnik antypoślizgowości materiałów mierzy się za pomocą specjalistycznych testów. Najczęściej spotykane to test nachylniowy (metoda DIN 51130) określający klasę R (od R9 do R13, gdzie R13 jest najbardziej antypoślizgowa) oraz test wahadłowy (metoda PN-EN 13036-4) określający wartość PTV/SRV. Dla schodów zewnętrznych powszechne jest zalecenie stosowania materiałów o klasie antypoślizgowości co najmniej R10, a w miejscach o zwiększonym ryzyku (np. przy wejściach do obiektów użyteczności publicznej, na dworcach, w pobliżu zbiorników wodnych) nawet R11, R12 czy R13. Wartość PTV powyżej 36 uznawana jest za niski stopień ryzyka poślizgu. Dobierając materiał, warto zawsze sprawdzić deklarowany przez producenta parametr antypoślizgowości i upewnić się, że jest on odpowiedni do zastosowania na zewnątrz.

Nasze doświadczenia z prac inspekcyjnych i projektowych pokazują, że problem śliskich schodów zewnętrznych dotyka zarówno stare konstrukcje, gdzie wybierano materiały bez świadomości zagrożeń, jak i niestety, nowe realizacje, gdzie oszczędzano na odpowiednich materiałach wykończeniowych lub zaniechano właściwej obróbki powierzchni. Widzieliśmy piękne, nowoczesne schody wykonane z polerowanych płyt, które po pierwszym deszczu zamieniały się w groźną ślizgawkę, zmuszając właścicieli do ponoszenia kosztów dodatkowych zabezpieczeń w postaci listew czy mat. To klasyczny przykład pozornej oszczędności, która w dłuższej perspektywie okazuje się kosztownym błędem.

Projektując schody, należy brać pod uwagę nie tylko klasę antypoślizgowości "fabryczną" materiału, ale także to, jak ta właściwość może się zmieniać w czasie pod wpływem eksploatacji i warunków atmosferycznych. Materiały naturalne, jak kamień płomieniowany, zachowują swoje właściwości antypoślizgowe stosunkowo długo, jeśli są odpowiednio konserwowane. Z kolei niektóre powłoki antypoślizgowe mogą ścierać się pod wpływem intensywnego ruchu pieszego, wymagając regularnego odnawiania. Również zimowe utrzymanie – posypywanie piaskiem czy solą – może z czasem niszczyć delikatne powierzchnie, zmieniając ich strukturę i właściwości. Dlatego materiał na stopnie zewnętrzne powinien być nie tylko antypoślizgowy, ale i trwały oraz odporny na cykle zamarzania i rozmrażania, środki chemiczne używane do odladzania czy czyszczenia, a także uszkodzenia mechaniczne.

Wymóg antypoślizgowości dotyczy wszystkich stopni w biegu, a w szczególności krawędzi. To właśnie tam, gdzie stopa opuszcza lub styka się z płaszczyzną stopnia, ryzyko poślizgu jest największe. Dlatego też, jeśli stosujemy materiał o umiarkowanej antypoślizgowości na całej powierzchni stopnia, zastosowanie kontrastującej (również wizualnie, dla lepszej orientacji) i bardzo antypoślizgowej listwy na nosku stopnia jest wysoce rekomendowane, a w przypadku budynków użyteczności publicznej – często wymagane przez przepisy dotyczące dostępności (§ 69 ust. 8 WT, mówiący o kontrastujących krawędziach stopni i powierzchniach antypoślizgowych).

Podsumowując tę kwestię (bez pisania klasycznego "podsumowania"), należy stwierdzić, że zapewnienie bezpiecznej, antypoślizgowej nawierzchni stopni schodów zewnętrznych jest równie ważne jak ich prawidłowe wymiarowanie. Wysokość schodów zewnętrznych warunki techniczne, wraz z wymogami antypoślizgowymi, tworzą spójny zbiór przepisów mających na celu maksymalne zminimalizowanie ryzyka wypadku. Ignorowanie któregokolwiek z tych aspektów stanowi poważne zaniedbanie projektowe i wykonawcze. W erze powszechnego dostępu do materiałów i technologii, nie ma już usprawiedliwienia dla budowy śliskich czy nieergonomicznych schodów zewnętrznych. Bezpieczeństwo zaczyna się od pierwszego kroku – na prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym stopniu. Z punktu widzenia redakcji specjalistycznej, to absolutna podstawa.