Jaki spadek na dachu jednospadowym? Stopnie, %, pokrycia

Jaki spadek na dachu jednospadowym przyjąć, wyznacza rodzaj pokrycia: najmniej, ok. 3° (ok. 5%), wystarcza papie i membranom, blacha trapezowa potrzebuje od 6°, blachodachówka modułowa i gont bitumiczny od 12°, a dachówka ceramiczna od 16°, w praktyce zwykle ponad 20°. Górna granica dla dachu jednospadowego to zwykle ok. 45°. Garaż czy wiatę pod blachą da się więc zbudować z niewielką różnicą wysokości ścian, a dom kryty dachówką wymaga wyraźnie stromszej połaci.

• Jaki spadek dachu jednospadowego wymaga dane pokrycie?
• Ile procent spadku ma dach jednospadowy?
• Jaki spadek dachu na 5, 6 i 7 metrach?
• Jak zmierzyć spadek istniejącego dachu jednospadowego?
• Jak spadek dachu jednospadowego wpływa na śnieg i wodę?
• Jak dobrać spadek dachu jednospadowego do budynku?
• Najczęstsze błędy przy ustalaniu spadku dachu jednospadowego

Jaki spadek dachu jednospadowego wymaga dane pokrycie?

Minimalny spadek dachu jednospadowego zależy od tego, czy łączenia pokrycia, czyli zamki i zakłady, pozostaną szczelne, gdy woda spływa wolno. Producenci podają w tabeli kątów nachylenia dla pokryć dachowych dolne granice: 6° dla blach trapezowych, 12° dla blachodachówek modułowych i gontów bitumicznych oraz 16° dla dachówki ceramicznej.

Spadek w procentach przeliczono wzorem: spadek = tg(kąt) × 100, z zaokrągleniem do 0,1%.

Najbardziej rozchodzą się dane dla dachówki ceramicznej: 16° to minimum katalogowe, a poradniki dekarskie podają zwykle ponad 20°, przy skomplikowanym kształcie dachu nawet 30°. Dlatego na dachach pulpitowych dachówkę ceramiczną stosuje się rzadko. Przy kątach niższych niż wymaga blachodachówka lepiej sprawdza się blacha trapezowa albo blacha na rąbek na pełnym deskowaniu z papą.

Ile spadku potrzebuje papa według normy PN-B-02361?

Polska Norma PN-B-02361 „Pochylenia połaci dachowych” dopuszcza pod dwuwarstwowe pokrycie papowe spadek 1%, a zaleca 3%. Tak normę przywołuje odpowiedź BMI Icopal o spadku pod papę dwuwarstwową, z zastrzeżeniem, że 1% na dużej połaci to za mało, szczególnie na podłożu pracującym lub wykonanym z ograniczoną dokładnością: blasze trapezowej, deskowaniu, stropie żelbetowym, płytach korytkowych. Zakresy spadków w kartach technicznych pap to zalecenia producenta, a nadrzędna jest norma.

W praktyce wykonawcy rzadko schodzą poniżej 5°, bo przy samym minimum margines błędu wykonawczego jest bardzo wąski. Przy bardzo małym spadku na połaci tworzą się zastoiny, dlatego pokrycie dachu o małym nachyleniu musi być całkowicie szczelne, wytrzymać ulewę i ciężar śniegu oraz nie nasiąkać wodą. Poniżej ok. 5% (ok. 3°) potrzebne jest szczelne podłoże, bo woda spływa wolniej i łatwiej o podcieki.

Ile procent spadku ma dach jednospadowy?

Dach jednospadowy ma zwykle od ok. 5% (3°) pod papę do 100% (45°) przy najbardziej stromych połaciach; pod blachę trapezową minimum to ok. 10,5%, pod blachodachówkę ok. 21%. Spadek w procentach to różnica wysokości podzielona przez odległość w poziomie i pomnożona przez 100, więc 1% oznacza 1 cm wzniosu na 1 m poziomo.

Procentów nie wolno utożsamiać ze stopniami. Spadek 25% to ok. 14°, a 45° to 100%, bo wznios jest wtedy równy odległości poziomej. Kąt w stopniach liczy się jako arctg(spadek / 100).

Ile to 30 stopni nachylenia dachu?

Nachylenie 30° to spadek 57,7%, czyli 57,7 cm wzniosu na każdy metr w poziomie. To najpopularniejszy kąt dachów w Polsce. Połać o takim nachyleniu jest o ok. 15,5% dłuższa od swojego rzutu (1 / cos 30° = 1,155), więc powierzchnia pokrycia jest o tyle większa od powierzchni rzutu dachu.

Jaki spadek dachu na 5, 6 i 7 metrach?

Kąt w stopniach i spadek w procentach nie zależą od rozpiętości, zmienia się tylko różnica wysokości ścian: każdy 1% daje 5 cm na 5 m, 6 cm na 6 m i 7 cm na 7 m w poziomie. Pod blachę trapezową (6°) na 7 m potrzeba ok. 74 cm różnicy, a pod blachodachówkę modułową (12°) ok. 149 cm.

Różnice wysokości policzono jako rozpiętość pozioma × tg(kąt), z zaokrągleniem do 1 cm. Wymiar bierze się w poziomie, między podporami, a nie wzdłuż krokwi: przy spadku 30% na 6 m w poziomie krokiew między podporami ma ok. 6,26 m, bez okapu. Mniejsze rozpiętości rozpisują poradniki o tym, jaki przyjąć spadek dachu na 3 metrach i spadek dachu na 4 metrach.

Przykład: garaż o rozpiętości 5 m pod blachodachówkę

1. Dane: rozpiętość w poziomie 5 m, pokrycie blachodachówka modułowa, przyjęty kąt 14°, czyli górna granica zaleceń producentów 9-14°, z zapasem nad minimum 12°.
2. Spadek: tg 14° × 100 = 24,9%.
3. Różnica wysokości ścian: 5 m × 0,249 = 1,245 m, po zaokrągleniu 1,25 m.
4. Długość krokwi między podporami: √(5² + 1,245²) = √26,55 ≈ 5,15 m, do tego okap.
5. Powierzchnia połaci: 5,15 / 5 = 1,03, czyli ok. 3% więcej pokrycia niż wynika z rzutu.

Ten sam garaż kryty blachą trapezową przy 6° potrzebuje 5 m × 0,105 = 0,53 m różnicy wysokości. Sama zmiana pokrycia przesuwa więc wysokość wyższej ściany o ok. 0,72 m.

Jak zmierzyć spadek istniejącego dachu jednospadowego?

Wystarczą poziomica o długości 1 m i miarka: liczba centymetrów odchylenia na 1 m w poziomie to spadek w procentach. Oprzyj jeden koniec poziomicy o spód krokwi, wypoziomuj ją i zmierz pionowo odległość od drugiego końca do krokwi. Wynik 30 cm oznacza 30%, czyli ok. 16,7°, a 60 cm to 60%, czyli ok. 31°.

Pomiar powtórz w trzech miejscach połaci: przy obu krawędziach i w środku. Rozbieżne wyniki są sygnałem, żeby przed położeniem pokrycia sprawdzić równość płaszczyzny krokwi.

Jak spadek dachu jednospadowego wpływa na śnieg i wodę?

Im mniejszy spadek, tym wolniej schodzą woda i śnieg, a na połaci bliskiej płaskiej śnieg łatwiej się gromadzi. Ciężar takiej warstwy jest duży: według Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej metr sześcienny puchu waży do 200 kg, mokrego śniegu 700-800 kg, a lodu ok. 900 kg.

Przykład: 20 cm mokrego śniegu to 0,2 m³ na każdy m² połaci, czyli 0,2 × 700-800 kg = 140-160 kg/m². Obciążenie śniegiem dla konkretnej lokalizacji projektant przyjmuje według normy PN-EN 1991-1-3, dlatego przy dachu o małym spadku kąt i przekroje więźby ustala się razem z nim.

Zalegający śnieg obciąża zwłaszcza dachy płaskie i duże, a sople i nawisy śnieżne zagrażają zdrowiu i życiu osób pod budynkiem, więc trzeba je usuwać na bieżąco. Obowiązki w tym zakresie prawo nakłada na właścicieli i zarządców budynków.

Jak dobrać spadek dachu jednospadowego do budynku?

Najpierw wybierz pokrycie, potem kąt z zapasem nad jego minimum, a na końcu sprawdź, czy wynikowa różnica wysokości ścian zgadza się z projektem.

• Dach prawie płaski i jak najniższa wyższa ściana: papa dwuwarstwowa (zalecane minimum 3%) albo membrana, zawsze na szczelnym podłożu.
• Garaż, wiata lub budynek gospodarczy kryty blachą: blacha trapezowa od 6°, najlepiej kilka stopni wyżej, bo przy samym minimum zostaje mały margines na niedokładności wykonania.
• Wygląd dachówki na lekkiej konstrukcji: blachodachówka modułowa od 12°; przy płaskim profilu sprawdź minimum w karcie technicznej modelu.
• Gont bitumiczny: od 12°, na pełnym deskowaniu.
• Dachówka ceramiczna: ponad 20° i ciężka więźba, co przy dachu jednospadowym oznacza wysoką ścianę po wyższej stronie.

Gotowy projekt zwykle podaje alternatywne kąty dopuszczone przez autora, a jeśli plan miejscowy definiuje dach płaski lub stromy, obowiązują jego definicje. Przy lekkich obiektach ogrodowych pomoże poradnik, jaki kąt dachu na altanie wybrać, a konstrukcję nośną omawia tekst o szkielecie dachu jednospadowego.

Najczęstsze błędy przy ustalaniu spadku dachu jednospadowego

Problemy z dachami jednospadowymi częściej wynikają z błędów projektu i wykonania niż z samego materiału pokrycia.

1. Mylenie procentów ze stopniami. Ta sama liczba pojawia się w obu jednostkach: 14% to tylko ok. 8°, a 14° to 24,9%. Dach zrobiony na 14% zamiast 14° jest o 6° niższy od zamierzonego i poniżej minimum 12° dla blachodachówki modułowej.
2. Liczenie spadku wzdłuż krokwi zamiast w poziomie. Przy małych kątach różnica jest niewielka, ale przy 30° krokiew jest już o 15,5% dłuższa od rzutu.
3. Traktowanie wartości dopuszczalnej jak zalecanej. Norma dla papy dopuszcza 1%, a zaleca 3%; zapas ponad minimum zmniejsza ryzyko podcieków na niedokładnym podłożu.
4. Za mały spadek pod wybrane pokrycie. Woda cofa się wtedy pod pokrycie, najczęściej na łączeniach arkuszy przy silnym wietrze.
5. Zmiana kąta na budowie bez projektanta. Odejście od kątów z projektu podnosi koszty rozwiązań konstrukcyjnych, a stromszy dach to także dłuższe krokwie i więcej pokrycia.