Ile kosztują schody z konglomeratu? Ceny, które Cię zaskoczą

Kadra uslugi remontowe balkon Aktualizacja: 13 sierpnia 2026 r.

Schody z konglomeratu kwarcowego to inwestycja rzędu 2 800-6 500 zł za stopień, a kompletny bieg w domu jednorodzinnym to wydatek najczęściej między 18 000 a 45 000 zł. Cena zależy od grubości płyty, rodzaju wykończenia, kształtu stopni i stopnia skomplikowania konstrukcji, dlatego dwie identyczne klatki schodowe mogą różnić się kosztem nawet o 60%. Poniżej rozbieram każdy czynnik wpływający na wycenę, porównuję konglomerat z granitem, marmurem i drewnem, podaję realne widełki rynkowe na 2025 rok oraz konkretne pułapki, w które wpadają inwestorzy przy pierwszej wycenie.

Ile kosztują schody z konglomeratu

Co kształtuje cenę schodów z konglomeratu

Cena schodów z konglomeratu kwarcowego nie wynika z jednego czynnika, lecz z sumy kilku zmiennych, które wykonawca mnoży przez liczbę stopni i metrów bieżących policzków. Zrozumienie tej struktury pozwala świadomie szukać oszczędności bez utraty jakości.

Pierwszą i najważniejszą zmienną jest grubość płyty. Standardem rynkowym pozostaje 20 mm dla stopni prostych w budynkach mieszkalnych oraz 30 mm dla podstopnic, policzków i stopni zabiegowych narażonych na większe naprężenia. Różnica w cenie materiału między tymi grubościami sięga 35-50%, co przy schodach z 15 stopniami daje różnicę rzędu 4 000-6 000 zł.

Kolejnym elementem jest kolor i wzór konglomeratu. Najtańsze są kolekcje jednolite w odcieniach bieli, beżu i szarości, produkowane seryjnie przez czołowe europejskie marki. Wzory imitujące marmur Carrara lub Calacatta bywają droższe o 20-40%, ponieważ wymagają precyzyjniejszego doboru żyłek na łączeniach między stopniami. Konglomeraty z wyraźnym rysunkiem żył wymagają book-matchingu, czyli lustrzanego dopasowania kolejnych płyt, co wydłuża czas obróbki.

Wykończenie powierzchni i krawędzi

Polerowana powierzchnia lśni i optycznie powiększa przestrzeń, ale na schodach wewnętrznych bywa śliska, szczególnie w domach z dziećmi lub osobami starszymi. Wykończenie typu leather (mat strukturalny) lub satyna zapewnia wyższy współczynnik tarcia, a jednocześnie maskuje drobne zarysowania powstające przy codziennym użytkowaniu. Różnica w cenie między polerem a mat strukturalny to zwykle 8-15% wartości materiału.

Krawędzie stopni można wykończyć na kilka sposobów, z których każdy ma inną cenę. Prosty frez prostopadły to najtańrsze rozwiązanie, ale na schodach o dużym natężeniu ruchu szybko się wykrusza. Fazka 2-3 mm pod kątem 45° chroni narożnik, a jednocześnie nie tworzy ostrej krawędzi. Profil antypoślizgowy w formie jednego lub dwóch rowków frezowanych w stopniu to koszt 80-150 zł za stopień, ale zmniejsza ryzyko poślizgnięcia o kilkadziesiąt procent.

Konstrukcja i kształt schodów

Schody proste, jednobiegowe są najtańsze w produkcji, ponieważ każdy stopień powstaje z prostokątnej płyty bez dodatkowych cięć i łączeń. Schody zabiegowe z policzkami wymagają precyzyjnego szablonowania i łączenia płyt pod kątem, co podnosi koszt robocizny o 25-40%. Schody wspornikowe z jednostronnym mocowaniem stopni do ściany wymagają dodatkowego wzmocnienia konstrukcji stalowej lub betonowej, a konglomerat pełni wyłącznie rolę okładziny.

Na cenę wpływa również sposób mocowania stopni. Montaż na zaprawę klejową bezpośrednio na betonie jest najprostszy, ale wymaga idealnie równego podłoża. System regulowanych wsporników stalowych pozwala niwelować nierówności do 30 mm i ułatwia późniejszy demontaż pojedynczego stopnia w razie uszkodzenia. Koszt takiego systemu to 120-200 zł za stopień, ale ratuje inwestora przed kosztowną naprawą po zalaniu lub pęknięciu.

Element schodówCena orientacyjna 2025 (zł/mb lub zł/szt.)Co winduje cenę
Stopień prosty 20 mm2 800-4 200 zł/szt.Grubość, kolor, format
Stopień zabiegowy 30 mm3 600-6 500 zł/szt.Kształt, book-matching
Podstopnica 20 mm900-1 400 zł/mbWysokość, wykończenie
Policzek boczny1 400-2 300 zł/mbGrubość, frezowanie
Spocznik (podest pośredni)2 200-3 800 zł/m²Wymiar, łączenia
Montaż kompletu (15 stopni)4 500-7 500 złSkomplikowanie konstrukcji

Koszty ukryte, o których wykonawcy mówią rzadko

Wycena zwykle obejmuje materiał i montaż, ale pomija kilka pozycji, które potrafią dodać 15-20% do rachunku. Pierwszą jest obróbka krawędzi przy ścianie, czyli frezowanie pod kątem, który kompensuje krzywiznę tynku. W starszych budynkach różnica między projektem a realizacją sięga 10-15 mm, a każdy milimetr to dodatkowa praca kamieniarska.

Drugą pozycją jest transport i wnoszenie płyt. Stopień o wymiarach 120×30 cm waży 18-25 kg w zależności od grubości, a cały komplet na piętro domu to 400-700 kg. Jeśli budynek nie ma windy towarowej lub dostępu dla dźwigu, koszt wniesienia rośnie o 1 200-2 500 zł. Warto to ustalić przed podpisaniem umowy.

Trzecią, często pomijaną kwestią, jest listwa przypodłogowa lub cokół przyścienny. Konglomerat nie kończy się gładko przy ścianie, dlatego potrzebna jest wąska listwa z tego samego materiału lub z kompozytu dopasowanego kolorystycznie. Jej brak w wycenie oznacza, że wykonawca doliczy ją w trakcie realizacji, zwykle 180-280 zł za metr bieżący.

Wskazówka: Poproś o wycenę w formie tabeli z podziałem na materiał, obróbkę, transport i montaż. Rozbicie kosztów ujawnia, które pozycje są zawyżone, a które pominięte. Rzetelni wykonawcy sami tak wyceniają.

Schody z konglomeratu kontra granit, marmur i drewno

Konglomerat kwarcowy nie jest jedynym materiałem, z którego wykonuje się schody wewnętrzne. Porównanie z granitem, marmurem, spiekiem kwarcowym i drewnem pokazuje, gdzie konglomerat wygrywa, a gdzie przegrywa zarówno ceną, jak i właściwościami użytkowymi.

Twardość i odporność na uszkodzenia mechaniczne

Na skali Mohsa konglomerat kwarcowy osiąga twardość 7, co odpowiada twardości kwarcu naturalnego i przewyższa granit (6-6,5), marmur (3-4) oraz drewno dębowe (ok. 3,5). W praktyce oznacza to, że piasek nanoszony na butach nie rysuje powierzchni konglomeratu, podczas gdy marmur po dwóch latach intensywnego użytkowania wykazuje charakterystyczną matowienie śladów chodzenia.

Granit jest bardzo twardy, ale ma wyraźną strukturę krystaliczną, która przy silnym uderzeniu punktowym potrafi się wykruszyć. Konglomerat, dzięki żywicznemu spoiwu, lepiej amortyzuje uderzenia, choć ostry przedmiot (nóż, szpilka) może odłupać fragment narożnika. W obu przypadkach naprawa jest możliwa żywicą w kolorze kamienia, ale w konglomeracie łatwiej uzyskać niewidoczne wypełnienie.

Nasiąkliwość i odporność na plamy

Nasiąkliwość konglomeratu kwarcowego wynosi poniżej 0,05%, co praktycznie eliminuje wchłanianie cieczy. Kawa, wino, sok z cytryny stoją na powierzchni i wystarczy je zmyć w ciągu kilku minut, by nie pozostawiły śladu. Granit ma nasiąkliwość 0,2-0,5%, marmur 0,5-2%, a drewno nawet 8-12% bez impregnacji. Te różnice przekładają się na realne koszty utrzymania w perspektywie 10-15 lat.

Marmur jest szczególnie wrażliwy na kwasy. Sok pomidorowy, ocet, a nawet deszczówka zanieczyszczona siarką powodują matowienie i wżery. Konglomerat kwarcowy jest odporny na kwasy domowe dzięki strukturze, w której kwarc otoczony jest żywicą nieprzepuszczalną dla większości reagentów. To istotna przewaga w kuchniach otwartych na salon, gdzie schody łączą strefę gotowania z jadalnią.

MateriałCena za stopień (zł)Twardość MohsaNasiąkliwośćRenowacjaZastosowanie
Konglomerat kwarcowy2 800-6 5007Brak (tylko wymiana)Schody wewnętrzne, intensywny ruch
Granit2 200-5 0006-6,50,2-0,5%Możliwa (szlifowanie)Schody wewnętrzne i zewnętrzne
Marmur3 500-8 5003-40,5-2%Możliwa (polerowanie)Schody reprezentacyjne, niski ruch
Spiek kwarcowy1 800-4 2008BrakSchody nowoczesne, minimalistyczne
Drewno dębowe1 200-3 2003,58-12%Możliwa (cyklinowanie)Schody w domach, niska intensywność

Kiedy nie warto wybierać konglomeratu

Konglomerat kwarcowy nie sprawdza się na schodach zewnętrznych. Żywica poliestrowa lub epoksydowa, która spaja ziarna kwarcu, pod wpływem promieniowania UV żółknie i traci połysk w ciągu 3-5 lat. Na tarasach, wejściach do budynków i schodach ogrodowych lepszy jest granit, klinkier lub beton architektoniczny.

Konglomerat jest również złym wyborem w miejscach narażonych na silne uderzenia punktowe, na przykład w warsztatach, garażach z wjazdem wózków widłowych lub piwnicach. W takich warunkach narożniki stopni wykruszają się szybko, a naprawa żywicą nie jest trwała. Lepszy jest beton polerowany lub stal ryflowana.

Osoby szukające ciepła drewna i możliwości renowacji powierzchni co 10-15 lat (cyklinowanie, lakierowanie) powinny rozważyć drewno dębowe lub jesionowe. Konglomeratu nie da się zeszlifować jak drewna, ponieważ warstwa dekoracyjna ma grubość zaledwie kilku milimetrów i kończy się na żywicznym spoiwie. Głębsze rysy oznaczają konieczność wymiany całego stopnia.

Ostrzeżenie: Nie każdy konglomerat kwarcowy jest identyczny. Produkty renomowanych marek mają certyfikat NSF potwierdzający bezpieczeństwo kontaktu z żywnością i niską emisję VOC. Tanie konglomeraty z Azji Południowo-Wschodniej mogą zawierać żywice o wyższej emisji formaldehydu, co w zamkniętej klatce schodowej staje się problemem zdrowotnym. Żądaj kart technicznych i certyfikatów przed zakupem.

Stopnie i podstopnice z konglomeratu - koszt wykończenia

Kompletne schody to nie tylko stopnie. Podstopnice, policzki boczne, spoczniki i balustrady tworzą system, w którym każdy element ma inną cenę za metr bieżący. Pominięcie któregoś w wycenie powoduje nieporozumienia przy rozliczeniu końcowym.

Podstopnice to pionowe elementy między stopniami, które chronią przed zaglądaniem pod schody i wzmacniają wizualną jedność bryły. Wykonuje się je z płyty 20 mm, tej samej kolekcji co stopnie, choć można zastosować tańszy konglomerat w zbliżonym odcieniu. Cena za metr bieżący podstopnicy to 900-1 400 zł, a przy schodach z 15 stopniami o wysokości 18 cm daje to 12,6 mb i koszt 11 300-17 600 zł. To często pozycja, która zaskakuje inwestorów przy pierwszej kalkulacji.

Policzki boczne to boczne ściany schodów widoczne z boku. W domach, gdzie schody nie są wmurowane w ścianę, policzki są jedynym elementem zakrywającym konstrukcję nośną. Wykonuje się je z płyty 30 mm, ponieważ są narażone na uderzenia przy wnoszeniu mebli i sprzętów. Cena 1 400-2 300 zł za metr bieżący dotyczy policzków prostych; kształty łukowe lub zabiegowe podnoszą cenę o 30-50%.

Spoczniki i podesty pośrednie

Spocznik to pozioma platforma dzieląca bieg schodowy na dwie części, zwykle po 8-10 stopniach. W domach piętrowych bez spocznika konstrukcja byłaby zbyt długa i nie spełniałaby wymagań normy PN-EN 1991-1-1 dotyczącej obciążeń użytkowych. Spocznik z konglomeratu to koszt 2 200-3 800 zł za metr kwadratowy, a typowy spocznik o wymiarach 120×100 cm to wydatek 2 600-4 500 zł.

Wybór konglomeratu na spocznik pozwala uniknąć problemu łączenia różnych materiałów, na przykład płytek gresowych na spoczniku i konglomeratu na stopniach. Taka mieszanka wizualnie obniża jakość wykończenia i tworzy widoczne progi, o które łatwo się potknąć. Jednolita powierzchnia spocznika i stopni daje efekt monolitu, szczególnie ceniony w aranżacjach minimalistycznych.

Balustrady i pochwyty

Balustrada ze stali nierdzewnej z pochwytem z konglomeratu to rozwiązanie, które zamyka estetykę schodów w jednym materiale. Pochwyt z konglomeratu ma przekrój prostokątny lub zaokrąglony, wymiary 40×80 mm do 60×100 mm, a jego cena to 280-420 zł za metr bieżący. Montaż odbywa się na wspornikach stalowych przytwierdzonych do policzka lub stopni.

Szkło hartowane jako wypełnienie balustrady jest lżejsze wizualnie niż konglomerat, ale droższe. Tafla szkła 10 mm ESG to 450-700 zł za metr kwadratowy, a przy balustradzie o długości 6 metrów i wysokości 90 cm daje to 2 400-3 800 zł za samo szkło. Decyzja o wyborze wypełnienia wpływa na ostateczny charakter schodów.

Schody z konglomeratu do domu - na co uważać przy wycenie

Wycena schodów z konglomeratu to dokument, który powinien zawierać co najmniej dziesięć pozycji. Brak którejkolwiek z nich oznacza, że wykonawca doliczy ją w trakcie realizacji, zwykle w najmniej korzystnym dla inwestora momencie. Poniżej lista kontrolna, którą warto wydrukować i zabrać na każde spotkanie.

Lista kontrolna przed podpisaniem umowy

  • Numer partii i nazwa kolekcji konglomeratu (np. Calacatta, Statuario, Concreto) oraz producent materiału. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której wykonawca zamawia tańszy zamiennik bez wiedzy inwestora.
  • Grubość płyty osobno dla stopni, podstopnic, policzków i spocznika. Różnica 10 mm grubości to kilka tysięcy złotych różnicy w koszcie materiału.
  • Wykończenie powierzchni z opisem (poler, satyna, leather) i informacją, czy cena obejmuje impregnację fabryczną czy wykonywaną na miejscu.
  • Krawędzie stopni z rysunkiem technicznym pokazującym profil, fazkę i rowki antypoślizgowe. Profil krawędzi wpływa zarówno na cenę, jak i bezpieczeństwo użytkowania.
  • Sposób montażu (zaprawa klejowa, wsporniki regulowane, montaż na konstrukcji stalowej) oraz kto odpowiada za przygotowanie podłoża.
  • Transport i wnoszenie z podziałem kosztów na poszczególne kondygnacje. Schody na drugie piętro bez windy to dodatkowe 1 200-2 500 zł.
  • Termin realizacji od dnia pomiaru do dnia montażu, z uwzględnieniem czasu produkcji (zwykle 10-18 dni roboczych) i ewentualnych przestojów.
  • Gwarancja na materiał (zwykle 10-15 lat od producenta) i na montaż (zwykle 2-5 lat od wykonawcy). Sprawdź, czy gwarancja obejmuje przebarwienia i pęknięcia.
  • Utylizacja odpadów po montażu (przycięte fragmenty płyt, opakowania). Niektórzy wykonawcy wliczają to w cenę, inni doliczają 300-600 zł.
  • Zaliczka i forma płatności z harmonogramem transz. Standardem jest 30-40% zaliczki przy podpisaniu umowy, 30% po pomiarze, reszta po montażu.

Pomiary i tolerancje

Pomiar schodów powinien wykonać doświadczony kamieniarz z niwelatorem laserowym, nie cieśla ani projektant wnętrz. Różnica między wymiarem rzeczywistym a projektowym wynosi zwykle 5-15 mm, co na stopniu o długości 1,2 metra oznacza konieczność przycinania na miejscu lub zamówienia płyty o niestandardowym formacie. Cięcie na miejscu jest tańsze, ale tworzy widoczną krawędź, która w polerze odbija światło inaczej niż reszta płyty.

Tolerancja wymiarowa stopni gotowych wynosi zwykle ±1 mm na długości i szerokości, ale odchyłki przekraczające 2 mm są już widoczne gołym okiem, szczególnie przy oświetleniu bocznym. Dlatego wykonawca powinien dostarczyć rysunek techniczny z wymiarami każdego stopnia osobno, nie tylko schematyczny rzut z wymiarem ogólnym.

Konstrukcja nośna schodów musi przenieść obciążenie konglomeratu, które wynosi 80-120 kg/m² przy płycie 20 mm i 120-180 kg/m² przy płycie 30 mm. Dla schodów o powierzchni 12 m² to dodatkowe 960-2 160 kg obciążenia stałego. Strop w domu jednorodzinnym zwykle przenosi takie obciążenia bez wzmocnień, ale w budynkach z płytami kanałowymi lub stropami drewnianymi warto skonsultować to z konstruktorem.

5 najczęstszych błędów przy wyborze schodów

Pierwszym błędem jest wybór konglomeratu wyłącznie na podstawie próbki 10×10 cm. Wzór widoczny na małej próbce rozciąga się na całym stopniu inaczej, a żyłki mogą trafić w niepożądane miejsce. Profesjonalni wykonawcy pokazują pełne płyty lub render 3D z naniesionym wzorem na kształt schodów.

Drugim błędem jest rezygnacja z rowków antypoślizgowych z powodu estetyki. Polerowany konglomerat ma współczynnik tarcia R9, co oznacza zwiększone ryzyko poślizgnięcia, szczególnie w mokrych butach lub skarpetkach. Rowki o głębokości 2 mm i szerokości 8 mm podnoszą klasę antypoślizgowości do R10-R11 bez znaczącej zmiany wyglądu.

Trzecim błędem jest oszczędzanie na podstopnicach. Brak podstopnic obniża cenę o 15-20%, ale tworzy optyczny efekt schodów ażurowych, który wymaga precyzyjnego wykończenia każdego stopnia od spodu. W praktyce oznacza to konieczność fazowania wszystkich krawędzi dolnych, co podnosi koszt obróbki o kwotę porównywalną z ceną podstopnic.

Czwartym błędem jest montaż schodów przed zakończeniem prac mokrych w budynku. Tynkowanie, wylewki i malowanie emitują wilgoć, która w kondensuje na powierzchni konglomeratu i może powodować przebarwienia w miejscach kontaktu z folią ochronną. Schody powinny być montowane po wyschnięciu wszystkich tynków i wylewek, czyli po minimum 4-6 tygodniach od zakończenia prac mokrych.

Piątym błędem jest brak pisemnej specyfikacji koloru żywicy użytej do montażu i fugowania. Żywica w złym odcieniu, na przykład szara zamiast białej przy białym konglomeracie, tworzy widoczne linie na krawędziach. Renomowani wykonawcy używają żywic dopasowanych kolorystycznie przez producenta konglomeratu, co gwarantuje spójność.

Inspiracje i realizacje

Schody z konglomeratu imitującego beton w odcieniu grafitowym dobrze współgrają z industrialnymi wnętrzami, w których ściany wykończone są mikrocementem, a oświetlenie ma formę reflektorów szynowych. W takiej aranżacji konglomerat z matowym wykończeniem leather tworzy jednolitą bryłę, która nie konkuruje z surowymi materiałami, lecz je uzupełnia.

W domach w stylu klasycznym lub glamour lepiej sprawdza się konglomerat imitujący marmur Carrara lub Statuario z wykończeniem polerowanym. Stopnie z białą powierzchnią i delikatnymi szarymi żyłkami odbijają światło i rozświetlają klatkę schodową, szczególnie jeśli nad stopniami zamontowano duże okno lub witraż. W takim wnętrzu balustrada ze stali szczotkowanej z pochwytem z konglomeratu w tym samym wzorze zamyka kompozycję.

Schody wspornikowe z konglomeratu w jednolitym kolorze antracytowym to rozwiązanie dla miłośników minimalizmu. Stopnie o grubości 30 mm osadzone w ścianie za pomocą ukrytych kotew stalowych wyglądają, jakby unosiły się w powietrzu. Konstrukcja wymaga ściany nośnej z betonu lub cegły pełnej o grubości minimum 25 cm, ponieważ każdy stopień przenosi obciążenie na kotwy o nośności 1,2-1,8 kN.

Rada praktyka: Po roku użytkowania sprawdź, czy pod stopniami nie pojawiły się pęknięcia włosowate w miejscu łączenia ze ścianą. Takie pęknięcia są normalne i wynikają z pracy budynku, ale warto je monitorować. Jeśli się powiększają, konieczne jest sprawdzenie konstrukcji nośnej.

Kalkulator kosztów schodów z konglomeratu

Poniższy kalkulator pozwala oszacować koszt materiału i montażu schodów z konglomeratu kwarcowego w zależności od liczby stopni, rodzaju konstrukcji, grubości płyty i klasy materiału. Wynik ma charakter orientacyjny i opiera się na średnich cenach rynkowych w Polsce w 2025 roku.

0 zł

Normy i regulacje prawne

Schody w budynkach mieszkalnych muszą spełniać wymagania Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (z późniejszymi zmianami). Kluczowe parametry to wysokość stopni (h) i szerokość stopni (s), których suma powinna mieścić się w przedziale 60-65 cm (wzór Blondela: 2h + s = 60-65 cm). Typowy stopień ma wysokość 17-18 cm i szerokość 26-29 cm.

Szerokość biegu schodowego w budynku jednorodzinnym nie może być mniejsza niż 80 cm, a w budynkach wielorodzinnych minimum 100 cm. Balustrada przy schodach o wysokości ponad 50 cm nad posadzką jest obowiązkowa, a jej wysokość to minimum 90 cm w budynkach mieszkalnych i 110 cm w budynkach użyteczności publicznej. Prześwit między szczebelkami balustrady nie może przekraczać 12 cm, co chroni dzieci przed zakleszczeniem głowy.

Obciążenie użytkowe schodów w budynkach mieszkalnych wynosi 3,0 kN/m² zgodnie z normą PN-EN 1991-1-1 (Eurokod 1). To wartość, którą konstruktor musi uwzględnić przy obliczaniu wzmocnień stropu pod schodami, szczególnie w budynkach z lekkimi stropami drewnianymi lub stalowymi.

Źródła danych

  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (isap.sejm.gov.pl)
  • PN-EN 1991-1-1 Eurokod 1: Oddziaływania na konstrukcje. Część 1-1: Oddziaływania ogólne. Ciężar objętościowy, ciężar własny, obciążenia użytkowe w budynkach (pkn.pl)
  • PN-EN 15285:2008 Kamień naturalny. Płyty i płytki modułowe do schodów (pkn.pl)
  • Dane techniczne konglomeratów kwarcowych wiodących producentów europejskich (silestone.com, caesarstone.com, dekton.com)
  • Katalogi cenowe hurtowni materiałów kamieniarskich w Polsce, II kwartał 2025

Schody z konglomeratu kwarcowego to rozwiązanie dla inwestorów ceniących trwałość, łatwość utrzymania czystości i nowoczesną estetykę. Cena wyższa niż w przypadku drewna czy gresu rekompensowana jest 25-30-letnią żywotnością bez konieczności impregnacji i renowacji. Aby uzyskać precyzyjną wycenę dopasowaną do konkretnego projektu, warto przygotować rysunek z wymiarami schodów, wskazać preferowany kolor konglomeratu i przesłać te informacje do kilku wykonawców. Porównanie trzech ofert z rozbiciem na pozycje pozwoli wybrać rozwiązanie optymalne cenowo i jakościowo.