Zgłoszenie wymiany dachu w starostwie bez stresu

Kadra uslugi remontowe balkon Aktualizacja: 18 sierpnia 2026 r.

Masz przed sobą wymianę pokrycia dachowego i nie wiesz, czy trzeba zgłosić ją w starostwie? Zgłoszenie wymiany dachu w starostwie jest potrzebne w określonych sytuacjach, ale sama wymiana dachówek lub blachy często pozostaje zwykłym remontem. Błąd na tym etapie może oznaczać wstrzymanie robót, grzywnę albo długotrwałą legalizację, dlatego warto ustalić właściwą ścieżkę przed wejściem ekipy na dach.

Zgłoszenie wymiany dachu w starostwie

Kiedy zgłoszenie nie jest potrzebne

Wymiana pokrycia dachowego bez zgłoszenia jest możliwa, jeśli pozostajesz w granicach remontu. Chodzi o odnowienie istniejącej warstwy, bez zmiany geometrii dachu, ustroju więźby, obciążenia konstrukcji ani układu otworów. Taki zakres nie wymaga nowego projektu, pozwolenia ani dziennika budowy.

Przy remoncie możesz więc zerwać stare dachówki i położyć nowe, wymienić blachę albo ułożyć gont, o ile prace nie wykraczają poza dotychczasową powierzchnię. Nie możesz jednak przy okazji zmienić kąta nachylenia połaci, podnieść kalenicy, wymienić belek na cięższe ani wykonać lukarn. Każda taka modyfikacja zmienia bowiem pracę konstrukcji i obciążenia przekazywane na ściany oraz fundamenty.

Odległość budynku od granicy działki ma znaczenie głównie przy lokalizowaniu obiektu, a nie przy każdym remoncie. Jeśli dom już legalnie stoi w wymaganej odległości, samo odświeżenie pokrycia nie tworzy nowego budynku. Za bezpieczny punkt odniesienia przyjmuje się 4 m od granicy dla ściany z oknami lub drzwiami oraz 3 m dla ściany bez takich otworów, lecz lokalne przepisy mogą przewidywać wyjątki.

Trzy warunki spokojnego remontu

Bez zmiany geometrii. Pozostaje ten sam kształt dachu, kąt nachylenia, wysokość kalenicy i układ okapów.

Bez zmiany konstrukcji

Bez zwiększania obciążeń. Nie zmieniasz więźby, nie dodajesz lukarn ani nowych warstw, które mogłyby nadmiernie obciążyć przegrodę.

Bez nowych otworów

Bez wpływu na sąsiednie działki. Zachowujesz istniejące okna dachowe, kominy i lukarny w dotychczasowym położeniu.

Bez ochrony konserwatorskiej

Bez dodatkowej zgody. Dom nie znajduje się w strefie konserwatorskiej ani w rejestrze zabytków, a prace nie zmieniają historycznego charakteru obiektu.

Przed zdjęciem starego pokrycia sprawdź ciężar nowego materiału. Dachówka ceramiczna waży zwykle około 40-55 kg/m², cementowa 45-60 kg/m², a blachodachówka 4-7 kg/m². Wymiana lekkiej blachy na ciężką dachówkę może zwiększyć obciążenie ponad dziesięciokrotnie, co przy osłabionych krokwiach prowadzi do ugięcia belek i deformacji połaci.

Brak formalności nie zwalnia z obowiązku zachowania bezpieczeństwa. Prace na wysokości powinny odpowiadać wymaganiom BHP, a materiały muszą być układane zgodnie z instrukcją producenta i projektem. Prawidłowa wentylacja pod pokryciem ogranicza skraplanie pary wodnej, dlatego pozostawienie szczeliny wentylacyjnej i otworu przy kalenicy ma znaczenie także podczas zwykłego remontu.

Kiedy zgłoszenie wymiany dachu w starostwie jest konieczne?

Zgłoszenie wymiany dachu w starostwie pojawia się, gdy prace wykraczają poza zwykły remont, ale nie wymagają jeszcze pełnego pozwolenia na budowę. Podstawą jest art. 29 ustawy Prawo budowlane, który pozwala prowadzić roboty budowlane po zgłoszeniu, jeśli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniesie sprzeciwu w ustawowym terminie.

Zgodnie z art. 30 ust. 5 zgłoszenia dokonuje się przed rozpoczęciem robót, a właściwy organ może wnieść sprzeciw w ciągu 21 dni od doręczenia dokumentów. W praktyce nie oznacza to automatycznej zgody po upływie terminu. Sam termin liczy się prawidłowo tylko wtedy, gdy zgłoszenie zawiera komplet wymaganych elementów i nie budzi wątpliwości co do zakresu prac.

Właściwość organu zależy od rodzaju inwestycji i jej lokalizacji. Zwykle będzie to starosta albo prezydent miasta na prawach powiatu, lecz organ może zażądać uzupełnienia dokumentów, jeżeli brakuje rysunków, podpisów albo informacji o konstrukcji. Przed złożeniem wniosku warto zapytać o lokalny sposób przyjmowania dokumentów, ponieważ część urzędów prowadzi także elektroniczną skrzynkę podawczą.

Do zgłoszenia należy dołączyć formularz albo pismo zawierające opis, rodzaj, zakres i miejsce wykonywania robót. Konieczne jest oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a przy projektowanych zmianach także odpowiedni projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany. Samo oświadczenie nie zastępuje projektu, jeśli przepisy wymagają jego przygotowania.

Jeśli wymieniasz pokrycie na budynku w zabudowie bliźniaczej lub szeregowej, zgłoszenie bywa bezpieczniejszym wyborem niż działanie bez formalności. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której prace obejmują przegrodę zewnętrzną, przebudowę albo zmianę oddziaływania na sąsiednią nieruchomość. Organ może wtedy ocenić, czy planowane rozwiązanie nie narusza interesów właścicieli sąsiednich lokali.

Kiedy wymiana dachu wymaga pozwolenia na budowę?

Pozwolenie na budowę dachu jest potrzebne przy przebudowie konstrukcji, nadbudowie albo zmianie parametrów budynku. Do takich prac należą wymiana lub wzmocnienie więźby, zmiana kąta nachylenia połaci, podwyższenie dachu, dodanie lukarn, wolego oka lub nowego poziomu użytkowego. Samo pokrycie nie przesądza o trybie, lecz decydujące znaczenie ma zakres robót.

Przebudowa oznacza wykonanie robót, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych obiektu. Remont zachowuje te parametry, natomiast wymiana kilku krokwi może być naprawą, jeśli nie zmienia układu konstrukcyjnego. Granica bywa cienka, dlatego przy rozbudowie więźby warto uzyskać projekt i jednoznaczne stanowisko projektanta, zamiast liczyć na to, że urząd uzna prace za remont.

Wniosek o pozwolenie na budowę składa się na formularzu właściwym dla danego organu. Dołącz do niego projekt budowlany w wymaganym zakresie, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, decyzję o warunkach zabudowy, jeśli nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, oraz inne uzgodnienia wynikające z przepisów. Projekt powinien uwzględniać obciążenia śniegiem, wiatrem, ciężar pokrycia oraz sposób przekazywania sił na konstrukcję.

Termin rozpoznania sprawy o pozwolenie na budowę wynosi zasadniczo 65 dni, lecz może wydłużyć się z powodu braków formalnych, postępowania wyjaśniającego albo konieczności uzyskania dodatkowych opinii. Sama opłata skarbowa za pozwolenie na budowę jest zwykle znacznie mniejsza niż koszt dokumentacji. Przygotowanie projektu dachu może kosztować orientacyjnie od 2 tys. do 8 tys. zł, a bardziej skomplikowana przebudowa więźby więcej.

Decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje ważna przez 3 lata od dnia, w którym stała się ostateczna. W tym czasie trzeba rozpocząć roboty, inaczej pozwolenie wygasa. Nie należy mylić ważności decyzji z czasem zakończenia budowy, ponieważ przepisy przewidują odrębne zasady dotyczące przerwania robót i ich wznowienia.

Przy pozwoleniu zwykle powołuje się kierownika budowy, który odpowiada za realizację zgodnie z projektem i przepisami. Jego obecność zwiększa koszt inwestycji, ale ma konkretny sens: pozwala prowadzić dziennik budowy, dokumentować odbiór etapów i reagować na odstępstwa. Przy rozległej przebudowie dachu oszczędzanie na tym elemencie może później skutkować kosztowną ekspertyzą.

Remont dachu w zabudowie bliźniaczej i szeregowej

Wymiana dachu w zabudowie bliźniaczej formalności zależy od tego, czy praca dotyczy wyłącznie pokrycia, czy także konstrukcji. Jeśli wymieniasz dachówki na istniejącej więźbie i zachowujesz geometrię, zgłoszenie może nie być potrzebne. Gdy zmieniasz połać przy granicy, wykonujesz lukarnę albo ingerujesz w przegrodę między segmentami, organy często wymagają zgłoszenia lub pozwolenia.

W budynku szeregowym znaczenie ma także granica nieruchomości. Dach jednego segmentu może znajdować się nad częścią wspólną lub nad granicą, dlatego projekt powinien wskazywać, gdzie kończy się zakres jednego właściciela. Samodzielne przekroczenie granicy robót może prowadzić do sporu z sąsiadem, nawet jeśli formalnie nie doszło do zmiany powierzchni zabudowy.

Jeśli wymiana pokrycia obejmuje przegrodę zewnętrzną budynku, właściciel powinien ocenić jej wpływ na sąsiedni segment. Zmiana warstw, docieplenie połaci albo zastosowanie nowego układu wentylacji może zmienić sposób odprowadzania wilgoci. Para wodna przechodzi przez przegrodę od strony ciepłej ku zimnej, a jej niewłaściwe odprowadzenie sprzyja zawilgoceniu krokwi i rozwojowi pleśni.

Przed rozpoczęciem prac warto sprawdzić księgę wieczystą, dokumentację techniczną i ustalenia wspólnoty lub współwłaścicieli. Dokumenty te pomagają ustalić, kto odpowiada za dach, czy segment ma wspólną więźbę oraz czy wymiana pokrycia została ujęta w uchwałach. Brak zgody współwłaściciela nie zawsze oznacza brak prawa do samodzielnego remontu, ale przy robotach naruszających część wspólną może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej.

Nie zakładaj, że w zabudowie bliźniaczej każda wymiana dachu wymaga zgłoszenia. Liczy się konkretny zakres, a nie forma zabudowy. Jeżeli jednak prace zmieniają konstrukcję, kąt nachylenia lub obciążenie sąsiedniej części budynku, zgłoszenie albo pozwolenie staje się naturalną ścieżką, bo pozwala urzędowi skontrolować projekt przed rozpoczęciem robót.

Wymiana dachu w strefie zabytkowej i zgoda konserwatora

Wymiana dachu w strefie zabytkowej może wymagać pozwolenia konserwatorskiego, nawet gdy prace mieszczą się pojęciowo w zwykłym remoncie. Obowiązek zależy od wpisu budynku do rejestru zabytków, zakresu ochrony konserwatorskiej oraz lokalnych ustaleń. Warto sprawdzić zarówno rejestr, jak i gminną ewidencję zabytków, ponieważ wpis do ewidencji również może uruchamiać określone ograniczenia.

W obiekcie objętym ochroną nie wystarczy wybrać materiał o podobnym kolorze. Konserwator może oczekiwać zachowania pierwotnego pokrycia, jego podziału, sposobu obróbki kominów, lukien czy gzymsów. Projekt musi opisywać nie tylko nową dachówkę, lecz także technologię montażu, warstwy izolacyjne i sposób wykończenia detali, bo każdy z nich wpływa na wygląd historycznej połaci.

Przed zamówieniem materiału złóż wniosek do właściwego konserwatora zabytków i uzyskaj wymagane uzgodnienie. Brak pozwolenia konserwatorskiego może skutkować wstrzymaniem robót oraz nakazem przywrócenia poprzedniego stanu. W skrajnych przypadkach zmiana zabytkowego dachu bez wymaganej zgody prowadzi do postępowania administracyjnego i odpowiedzialności za naruszenie substancji chronionego obiektu.

Jeśli budynek znajduje się w strefie konserwatorskiej, lecz nie jest wpisany do rejestru zabytków, organ może wymagać przynajmniej uzgodnienia projektu. Zakres takiej ochrony zależy od gminy i zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego sam fakt, że dom stoi przy rynku lub w starej zabudowie, nie przesądza automatycznie o obowiązku uzyskania pozwolenia, ale zawsze wymaga sprawdzenia.

W strefie ochrony konserwatorskiej nowe pokrycie powinno odpowiadać parametrom technicznym obiektu. Ciężar materiału, grubość warstw i sposób wentylacji wpływają nie tylko na konstrukcję, lecz także na jej historyczny detal. Zbyt gruba izolacja może zmienić wysokość obróbek i proporcje dachu, a nowa dachówka o innej fakturze zaburzy rytm elewacji.

Zgłoszenie czy pozwolenie? Tabela porównawcza

Zakres Dokumenty Termin Organ Orientacyjny koszt Skutek braku formalności
Wymiana pokrycia bez zmian konstrukcji Zwykle brak zgłoszenia; wystarczy dokumentacja istniejącego zakresu i specyfikacja materiału Brak terminu urzędowego Nie składasz wniosku, jeśli praca jest remontem 0 zł za formalności, poza kosztem robocizny i materiału Najczęściej odpowiedzialność za szkody, a nie samowola budowlana
Przebudowa wymagająca zgłoszenia Opis robót, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, projekt w razie potrzeby 21 dni na sprzeciw od doręczenia kompletnego zgłoszenia Starosta albo prezydent miasta na prawach powiatu Opłata skarbowa zwykle kilkadziesiąt złotych; dokumentacja od kilkuset do kilku tysięcy zł Wstrzymanie robót i obowiązek wyjaśnienia zakresu
Nadbudowa, zmiana więźby lub geometrii dachu Wniosek, projekt budowlany, oświadczenie, WZ, jeśli brak MPZP, uzgodnienia i ekspertyzy Do 65 dni na rozpoznanie sprawy, zależnie od kompletności i postępowania Organ administracji architektoniczno-budowlanej Projekt zwykle 2-8 tys. zł, kierownik budowy i ekspertyza dodatkowo Samowola budowlana, legalizacja, grzywna albo nakaz rozbiórki

Najwięcej nieporozumień wynika z przekonania, że każda nowa dachówka oznacza nowe formalności. W rzeczywistości urząd ocenia zakres robót, a nie wyłącznie efekt wizualny. Jeśli wymieniasz pokrycie, lecz zachowujesz kształt dachu, konstrukcję i otwory, ścieżka może kończyć się na remoncie.

Koszt materiału nie jest kosztem formalności. Dachówka ceramiczna kosztuje orientacyjnie 45-120 zł/m², cementowa 30-70 zł/m², a blachodachówka 35-90 zł/m². Cena zależy od modelu, powłoki, systemu montażu i regionu, dlatego tabela podaje wyłącznie skalę rynkową, a nie wycenę konkretnego dachu.

Najczęstsze błędy przy zgłoszeniu wymiany dachu

Pierwszy błąd to rozpoczęcie robót bez ustalenia, czy doszło do remontu, przebudowy czy nadbudowy. Pominięcie zgłoszenia może nie zostać wykryte od razu, lecz ujawnić się podczas sprzedaży nieruchomości, kontroli lub wypłaty odszkodowania. Wtedy trzeba wyjaśniać roboty już wykonane, a koszt dokumentacji znacząco rośnie.

Drugi błąd to brak projektu przy zmianie konstrukcji. Samodzielne wycięcie krokwi, podwyższenie kalenicy albo dodanie lukarny może zmienić rozkład sił w więźbie. Projektant powinien obliczyć przekroje elementów i połączenia, ponieważ prawidłowy dobór przekroju wynika z obciążeń, rozpiętości, rozstawu krokwi oraz klasy drewna, a nie z samego wyglądu dachu.

Trzeci błąd to pominięcie konserwatora zabytków w chronionym budynku. Wymiana pokrycia może wydawać się odtwórcza, lecz zmiana materiału lub technologii wpływa na substancję zabytkową. Pozwolenie konserwatorskie warto uzyskać przed zamówieniem dachówek, bo późniejsza korekta projektu może oznaczać utratę pieniędzy i konieczność ponownego układania warstw.

Czwarty błąd to brak dziennika budowy przy robotach prowadzonych w trybie pozwolenia. Dziennik służy do odnotowywania przebiegu robót, odbiorów, zdarzeń i poleceń, dlatego jego brak utrudnia wykazanie, że prace wykonano zgodnie z projektem. W prowadzeniu dziennika pomaga kierownik budowy, który zna procedurę i odpowiada za prawidłowy zapis.

Piąty błąd to brak powiadomienia o zakończeniu robót, gdy pozwolenie lub przepisy tego wymagają. Zawiadomienie powinno zawierać dokumenty potwierdzające zgodność wykonania z projektem, a w określonych sytuacjach także oświadczenie kierownika budowy. Brak zgłoszenia zakończenia może przedłużyć formalny stan budowy mimo fizycznego ukończenia dachu.

Uwaga na samowolę budowlaną. Jeśli roboty wymagały pozwolenia, a wykonano je bez niego, organ może wszcząć postępowanie legalizacyjne, naliczyć opłatę albo wydać nakaz rozbiórki. Szanse na legalizację zależą od zgodności z przepisami, planem zagospodarowania i możliwością przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Legalizacja nie jest formalnością, którą warto odkładać na koniec. Ekspertyza techniczna, aktualizacja projektu i uzupełnienie dokumentów mogą kosztować więcej niż pierwotne przygotowanie inwestycji. W sprawach o dużym ryzyku rozbiórki lub naruszenia konstrukcji warto skorzystać z pomocy projektanta z uprawnieniami oraz radcy prawnego.

Wymiana pokrycia dachowego formalności: krok po kroku

Zacznij od sprawdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy. Dokumenty te pokażą, czy planowana nadbudowa, lukarna lub zmiana kąta nachylenia mieści się w parametrach działki. Brak MPZP nie oznacza automatycznie swobody budowlanej, bo w określonych sytuacjach potrzebna jest decyzja WZ.

Następnie zmierz odległości budynku od granic działki i sprawdź, czy ściany mają okna lub drzwi. Pomiar wykonaj od zewnętrznej krawędzi ściany do granicy, uwzględniając istniejące uskoki, balkony i elementy konstrukcyjne. Nawet jeśli dom stoi od lat, przy rozbudowie dachu urząd może oceniać nową geometrię obiektu względem granicy.

Trzeci krok to weryfikacja ochrony konserwatorskiej. Sprawdź rejestr zabytków, gminną ewidencję, strefy ochrony konserwatorskiej oraz zapisy planu miejscowego. Jednocześnie odnajdź dokumentację techniczną dachu, w tym rzut, przekroje i informacje o więźbie. Im dokładniejszy materiał przekażesz projektantowi, tym łatwiej ocenić, czy nowa warstwa nie przekroczy nośności konstrukcji.

Potem wybierz ścieżkę. Dla samej wymiany pokrycia bez zmian geometrii zwykle wystarczy remont. Przy rozbudowie lub przebudowie zgłoś prace albo wystąp o pozwolenie, zależnie od konkretnego zakresu. Jeśli masz wątpliwość, wybierz bezpieczniejszą drogę urzędową, ponieważ zgłoszenie daje organowi możliwość kontroli, a pozwolenie tworzy jednoznaczny tryb realizacji.

Zgłoszenie złóż przed rozpoczęciem robót, zachowując wymagany zapas czasu. Dołącz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, opis zakresu i projekt, jeśli zmieniasz konstrukcję. W razie pozwolenia dołącz komplet dokumentów projektowych oraz uzgodnienia. Nie składaj formalności w ostatniej chwili, bo brak jednego załącznika może przerwać pracę urzędu.

Praktyczna checklista A: wymieniam pokrycie bez zmian. Sprawdź, czy zachowujesz kształt dachu, kąt nachylenia, wysokość kalenicy, liczbę i położenie lukarn oraz rozstaw krokwi. Zachowaj wentylację, zabezpiecz folię lub membranę i nie układaj nowego pokrycia bez sprawdzenia podkładu. Skontroluj masę materiału oraz zgodność obróbek. Możesz pominąć zgłoszenie, pozwolenie i dziennik budowy, jeśli zakres rzeczywiście pozostaje remontem.

Praktyczna checklista B: zmieniam konstrukcję lub nadbudowuję. Zamów projekt, sprawdź MPZP lub WZ, skonsultuj odległości od granic, a w zabytku uzyskaj zgodę konserwatora. Złóż wniosek o pozwolenie na budowę albo kompletne zgłoszenie, zależnie od wymagań. Powołaj kierownika budowy, prowadź dziennik i zgłoś zakończenie robót. Nie rozpoczynaj prac przed upływem procedury, jeśli sprzeciw może skutkować zakazem kontynuacji.

Co zrobić, gdy zakres prac budzi wątpliwość?

Gdy nie możesz odróżnić remontu od przebudowy, poproś o pisemną ocenę projektanta albo właściwego organu. W opisie wskaż dokładnie, czy wymieniasz tylko pokrycie, czy także krokwie, jętki, murłaty, płatwie, lukarny i warstwy izolacyjne. Takie rozróżnienie ma znaczenie, bo każda zmiana parametrów technicznych może uruchamiać inny tryb administracyjny.

Przy wymianie dachu na cięższe pokrycie konieczna bywa ekspertyza stanu więźby. Ekspert oblicza, czy istniejące przekroje przeniosą obciążenia stałe, śnieg i wiatr zgodnie z Eurokodami. W obliczeniach uwzględnia się także ciężar membrany, łat, kontrłat, izolacji i samego pokrycia, ponieważ suma tych warstw bywa większa niż masa widocznej dachówki.

Nie czekaj z formalnościami do momentu pojawienia się ekipy. Wykonawca może rozpocząć prace zgodnie z umową, lecz odpowiedzialność inwestora nie znika dlatego, że decyzję podjął kierownik budowy. To właściciel nieruchomości powinien zadbać o dokumenty, pozwolenia i zgłoszenia przed pierwszym demontażem.

Najważniejsze zasady przed rozpoczęciem wymiany dachu

Przed zamówieniem materiałów ustal, czy planujesz remont, przebudowę czy nadbudowę. Sprawdź plan miejscowy, WZ, odległość od granicy, ochronę konserwatorską i stan więźby. Następnie przygotuj albo komplet zgłoszeniowy, albo wniosek o pozwolenie na budowę, a w projekcie opisz nośność, wentylację i technologię wykonania.

Nie każda nowa warstwa na dachu oznacza pozwolenie na budowę dachu. Wymiana pokrycia bez zmian może być zwykłym remontem, natomiast ingerencja w konstrukcję, geometrię lub parametry budynku wymaga właściwego trybu. W zabudowie bliźniaczej i szeregowej uwzględnij interes sąsiedniego segmentu, a przy obiekcie zabytkowym uzyskaj uzgodnienie konserwatorskie.

Jeśli chcesz mieć pewność, że dobierzesz właściwy system pokrycia, sprawdź ciężar dachówki, wentylację połaci, membranę, obróbki i parametry okien dachowych. Właściwy dobór materiału ogranicza przeciążenie więźby, zawilgocenie przegrody i mostki termiczne, dlatego warto zestawić projekt techniczny z planowanym zakresem prac.

Źródła danych i podstawy prawne: art. 3 pkt 7-8, art. 28-30, art. 36, art. 37, art. 48 oraz art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane; rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; Eurokod 1, w tym PN-EN 1991-1-3 dotyczący obciążeń śniegiem, oraz PN-EN 1991-1-4 dotyczący oddziaływania wiatru. Informacje o rejestrze i ewidencji zabytków publikują właściwe urzędy konserwatorskie oraz organy samorządu terytorialnego. Adresy źródeł można znaleźć na stronach: gov.pl, orzeczenia.nsa.gov.pl oraz bip jednostek samorządu terytorialnego.