Idealne Wymiary Schodów w Domu Jednorodzinnym: Przepisy i Standardy 2025

Schody w domu jednorodzinnym to znacznie więcej niż tylko konstrukcja łącząca piętra. To element, który definiuje ergonomię przestrzeni, wpływa na codzienne życie domowników i wreszcie, musi być bezwzględnie zgodny z obowiązującymi przepisami budowlanymi. Zrozumienie kluczowych parametrów, jak wymiary schodów w domu jednorodzinnym, jest niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa, komfortu oraz estetyki, która przetrwa próbę czasu i zmian trendów.

• Wymiary schodów a komfort użytkowania: Optymalna wysokość i głębokość
• Wzór 2h+s: Jak obliczyć idealne proporcje stopnia?
• Optymalna szerokość schodów a funkcjonalność
• Wymiary schodów na poddasze lub do piwnicy: Czy mogą być inne?

Aby rzucić światło na złożoność wymiarowania schodów, przyjrzyjmy się kluczowym parametrom, które decydują o ich funkcjonalności i zgodności z normami. Te twarde dane, często pomijane w zgiełku wyboru stylu czy materiału, stanowią fundament każdego bezpiecznego i wygodnego projektu schodów. Oto zestawienie najważniejszych liczb, które warto mieć na uwadze, planując centralny punkt komunikacyjny w swoim domu:

Te parametry nie są jedynie abstrakcyjnymi liczbami z urzędowych dokumentów; stanowią kręgosłup projektu schodów, wpływając na każdy krok stawiany przez lata. Zaniedbanie ich może prowadzić do schodów, które choć wyglądają imponująco, na co dzień okażą się pułapką dyskomfortu lub, co gorsza, źródłem niebezpieczeństwa. Planowanie z myślą o tych podstawowych danych to inwestycja w trwały komfort i spokój umysłu dla wszystkich mieszkańców.

Wymiary schodów a komfort użytkowania: Optymalna wysokość i głębokość

Wejście po schodach nie powinno przypominać wspinaczki górskiej ani niezdarnego człapania. Klucz do płynnego, naturalnego ruchu tkwi w precyzyjnie dobranych wymiarach stopni, a konkretnie w ich wysokości (h) i głębokości (s). Te dwa parametry współpracują ze sobą, by stworzyć ergonomiczne doświadczenie dla użytkownika.

Zobacz także: Jaka żywica na schody zewnętrzne? Poliuretanowa!

Idealna wysokość stopnia, zwana również podstopnicą, waha się zazwyczaj w przedziale 17 do 18,5 cm. Dlaczego? Taka wartość najlepiej współgra ze średnią długością kroku dorosłego człowieka podczas wchodzenia, minimalizując nadmierne unoszenie kolan i redukując wysiłek mięśni.

Głębokość stopnia, czyli szerokość bieżni, powinna natomiast wynosić komfortowo między 29 a 32 cm. Jest to przestrzeń, na której stopa dorosłego człowieka może w pełni spocząć podczas schodzenia, zapewniając stabilność i poczucie bezpieczeństwa. Minimalna wymagana przepisami głębokość to 25 cm, ale w praktyce projektanci dążą do wartości bliższych 30 cm dla zapewnienia optymalnego komfortu.

Różnica kilku centymetrów może wydawać się marginalna, ale w praktyce jest kolosalna. Wyobraź sobie schody o wysokości stopnia 20 cm – po kilku stopniach czujesz zmęczenie, jakbyś szedł pod stromą górę. Schody o głębokości 24 cm sprawiają, że schodząc musisz uważać, bo pięta wisi w powietrzu.

Zobacz także: Jak położyć linoleum na schody w 2025 roku? Poradnik krok po kroku

Te wartości nie są przypadkowe; opierają się na badaniach biomechaniki ludzkiego ruchu. Płynność wchodzenia i schodzenia to cel, do którego dąży projektant, dobierając wysokość i głębokość, uwzględniając jednocześnie całkowitą wysokość kondygnacji, którą schody mają połączyć.

Każdy centymetr wysokości stopnia mniej oznacza konieczność zastosowania większej liczby stopni na danej wysokości piętra, co z kolei wymaga dłuższego biegu schodowego i zajmuje więcej przestrzeni w poziomie. Jest to klasyczny przykład kompromisu między komfortem a ilością potrzebnego miejsca na klatkę schodową. Komfort często "kosztuje" więcej metrów kwadratowych na parterze i piętrze.

Materiały użyte do budowy stopni również mają znaczenie dla efektywnych wymiarów. Grubość stopnicy (deski stopnia) dodanej do betonowej konstrukcji czy zastosowanie określonego profilu noska (krawędzi stopnia) może nieznacznie wpłynąć na rzeczywistą wysokość czy głębokość odczuwaną przez użytkownika, dlatego precyzja wykonania jest tak ważna.

Zbyt niska wysokość stopnia (np. 15 cm) przy standardowej głębokości również bywa problematyczna. Choć wydaje się łatwiejsza do pokonania, zaburza naturalny rytm kroku, prowadząc do "człapania" i potencjalnie do potknięć. Chodzi o znalezienie idealnej równowagi, która synchronizuje ruch ciała z geometrią schodów.

W idealnym świecie każde schody w domu byłyby zaprojektowane pod indywidualnego użytkownika, ale w praktyce stosuje się uśrednione, optymalne wartości, które odpowiadają potrzebom większości ludzi. Stąd popularność wysokości w przedziale 17-18,5 cm i głębokości 29-32 cm dla głównych schodów w domach.

Pamiętajmy, że komfort użytkowania to nie tylko fizyczna łatwość wchodzenia. To również psychiczne poczucie bezpieczeństwa, które w dużej mierze zależy od przewidywalności i spójności wymiarów stopni. Kiedy każdy stopień jest identyczny i ma optymalne wymiary, nasz mózg szybko przystosowuje się do rytmu wspinaczki, co redukuje ryzyko błędów.

Nawet najlepsze schody o idealnych wymiarach nie będą w pełni komfortowe bez odpowiedniego oświetlenia i solidnych poręczy. Te elementy komplementują ergonomiczną konstrukcję, wspierając użytkownika zwłaszcza w przypadku zmęczenia czy niepewnego kroku.

W skrajnych przypadkach, gdy pomieszczenie na klatkę schodową jest bardzo ograniczone, projektant staje przed dylematem: czy zastosować schody mniej komfortowe, ale mieszczące się w przestrzeni i minimum regulacyjnym, czy poszukać alternatywnych rozwiązań, jak schody kręcone o zoptymalizowanym kształcie stopnia. Wybór zależy od priorytetów inwestora.

Warto także rozważyć specyficzne potrzeby użytkowników – np. osób starszych czy dzieci. Dla nich nawet niewielkie odstępstwa od optymalnych wymiarów mogą stanowić większe wyzwanie. Dobrze zaprojektowane schody w domu jednorodzinnym to takie, które służą wygodnie wszystkim pokoleniom.

Projektując lub wybierając gotowe schody, warto dokładnie zmierzyć wysokość kondygnacji i dostępną przestrzeń poziomą, a następnie sprawdzić, czy proponowane wymiary stopni mieszczą się w zalecanych przedziałach komfortu i, przede wszystkim, w obowiązujących przepisach. Nie należy akceptować schodów o wysokości stopnia przekraczającej 19 cm dla głównych schodów, nawet jeśli kuszą oszczędnością miejsca.

Finalnie, ergonomiczne wymiary schodów są inwestycją w jakość życia. Schody, po których poruszasz się bez zastanowienia, płynnie, nawet niosąc ciężkie torby czy bawiąc się z dzieckiem, to prawdziwy luksus. Detale, takie jak optymalna wysokość i głębokość stopni, decydują o tym codziennym komforcie.

Analizując oferty producentów schodów, nie poprzestawaj na ogólnym opisie. Zapytaj o dokładne wymiary każdego stopnia, zwłaszcza wysokość podstopnicy i głębokość bieżni. Porównaj je z zalecanymi wartościami 17-18.5 cm i 29-32 cm, mając w pamięci bezwzględne minimum regulacyjne (maks. 19 cm wysokości, min. 25 cm głębokości przy krawędzi stopnia).

Wiedza o optymalnych wymiarach schodów to narzędzie w rękach inwestora, pozwalające świadomie podejmować decyzje. Nie daj się zwieść wizualizacjom – schody muszą nie tylko wyglądać, ale przede wszystkim działać bez zarzutu jako element komunikacyjny w Twoim domu.

Pamiętaj, że każde schody są częścią większej całości – wpływają na aranżację przestrzeni, lokalizację drzwi, okien, a nawet mebli na klatce schodowej czy w jej pobliżu. Ich wymiary dyktują, jak będzie wyglądać i jak będzie funkcjonować znaczna część Twojego domu.

Decydując o wysokości i głębokości stopnia, projektant musi wziąć pod uwagę grubość stropu oraz wysokość wylewek i finalnych posadzek. Te czynniki determinują całkowitą wysokość, którą schody muszą pokonać i wpływają na ostateczną liczbę stopni oraz ich indywidualne wymiary. Niewielki błąd na etapie projektowania może skutkować koniecznością zastosowania stopnia o niewygodnej wysokości.

Zdarza się, że w istniejących budynkach adaptuje się schody do nowych funkcji lub modyfikuje ich kształt. W takich sytuacjach zachowanie optymalnych wymiarów może być wyzwaniem, ale nawet wtedy warto dążyć do wartości jak najbardziej zbliżonych do ideału, oczywiście w ramach dopuszczalnych przez przepisy tolerancji. Czasem lepszym rozwiązaniem jest niewielka modyfikacja konstrukcyjna niż akceptacja niewygodnych stopni.

Dobór odpowiednich wymiarów stopnia wpływa także na trwałość samych schodów i posadzek. Stopnie o komfortowych wymiarach są użytkowane bardziej równomiernie i mniej agresywnie, co może przedłużyć żywotność zarówno samej konstrukcji, jak i wykończenia stopni.

Wzór 2h+s: Jak obliczyć idealne proporcje stopnia?

W świecie projektowania schodów istnieje pewna zasada, niemal mantra, która pomaga ocenić, czy wymiary stopnia są "właściwe" pod kątem komfortu i bezpieczeństwa. To prosty wzór: 2h + s, gdzie 'h' to wysokość stopnia (podstopnica), a 's' to jego głębokość (bieżnia).

Ten wzór, znany jako reguła Staira (choć często wywodzący się od innych badaczy, np. Blondela), opiera się na obserwacji naturalnego ruchu człowieka. Pokazuje, że pewna suma podwójnej wysokości stopnia i jego głębokości daje w miarę stały, komfortowy wysiłek, odpowiadający mniej więcej długości jednego kroku na płaskiej powierzchni.

Dla schodów w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, wynik z działania wzoru 2h + s powinien mieścić się w przedziale od 60 do 65 cm. Ten zakres uznawany jest za "złoty środek", zapewniający równowagę między wysiłkiem związanym z unoszeniem ciała (reprezentowanym przez 2h, bo wchodząc angażujemy głównie podnoszenie) a krokiem poziomym (reprezentowanym przez s).

Sprawdźmy, jak to działa na przykładzie. Jeśli zaprojektujemy stopień o wysokości 17 cm i głębokości 29 cm, nasz wzór da wynik: 2 * 17 cm + 29 cm = 34 cm + 29 cm = 63 cm. Wartość 63 cm mieści się idealnie w przedziale 60-65 cm, co sugeruje, że schody o takich wymiarach będą komfortowe w użytkowaniu.

Weźmy inny przykład, bliski granicom regulacyjnym dla schodów głównych: wysokość 19 cm i głębokość 25 cm. Wzór: 2 * 19 cm + 25 cm = 38 cm + 25 cm = 63 cm. Nawet stopnie na granicy maksymalnej dopuszczalnej wysokości i minimalnej głębokości wciąż mogą spełniać regułę 2h+s, co pokazuje, że przepisy są w tym zakresie spójne z zasadami ergonomii, choć 19 cm to już odczuwalnie wysoki stopień dla wielu osób.

A co jeśli spróbujemy zastosować stopnie o wymiarach, które teoretycznie wydają się komfortowe, ale nie mieszczą się w regule? Na przykład, h = 16 cm, s = 35 cm. Wzór: 2 * 16 cm + 35 cm = 32 cm + 35 cm = 67 cm. Wynik 67 cm jest powyżej zalecanego przedziału. Schody takie, choć mają niskie stopnie, wymagałyby nienaturalnie długiego kroku, co również byłoby męczące i zaburzało rytm chodu.

Ten wzór nie jest arbitralną fanaberią; to skondensowana mądrość wynikająca z tysięcy lat doświadczeń w budowie schodów i obserwacji ludzkiego ciała. Stosowanie go w projektowaniu pomaga uniknąć błędów, które na etapie wykonania są trudne lub niemożliwe do naprawienia.

Co ważne, choć wynik z wzoru 2h+s mieści się w przedziale 60-65 cm, schody muszą także spełniać indywidualne wymogi dotyczące maksymalnej wysokości stopnia (h <= 19 cm) i minimalnej głębokości stopnia (s >= 25 cm w określonym miejscu). Sama zgodność z wzorem nie wystarczy, jeśli któryś z wymiarów przekracza limit.

Projektując schody do domu, zaczynamy od zmierzenia wysokości kondygnacji. Następnie dzielimy tę wysokość przez sugerowaną optymalną wysokość stopnia (np. 17.5 cm), aby otrzymać wstępną liczbę stopni (np. 280 cm / 17.5 cm = 16 stopni). Korekujemy do pełnej liczby stopni, a następnie przeliczamy dokładną wysokość stopnia dla tej liczby (np. dla 16 stopni = 280 cm / 16 = 17.5 cm). Wreszcie, używając wzoru 2h+s = ~63 cm, obliczamy wymaganą głębokość stopnia (2 * 17.5 cm + s = 63 cm -> 35 cm + s = 63 cm -> s = 28 cm). Otrzymujemy więc propozycję stopnia 17.5 cm x 28 cm, która mieści się w obu regułach i przepisach (h<=19, s>=25, 2h+s ok. 63).

Za pomocą tego prostego wzoru możemy szybko ocenić potencjalne schody pod kątem ich ergonomii, zanim jeszcze przystąpimy do szczegółowego projektowania czy zakupu gotowych elementów. To takie szybkie sito, które pozwala odsiać rozwiązania, które na pewno nie będą komfortowe.

Wzór 2h+s ma swoje korzenie głęboko w historii architektury i inżynierii. Świadczy to o uniwersalności zasad, którymi rządzi się ludzkie ciało w przestrzeni, niezależnie od epoki czy stylu architektonicznego. To ponadczasowe narzędzie, dostępne dla każdego, kto chce ocenić schody obiektywnie.

Można sobie wyobrazić, że podczas oglądania projektu domu, wystarczy miarka i kalkulator w telefonie, by w ciągu minuty sprawdzić podstawową zgodność zaproponowanych schodów z regułą komfortu. To budujące, że tak prosty test może dostarczyć tak ważnej informacji.

W kontekście polskich przepisów budowlanych, zasada 2h+s nie jest wprost formułowana jako obowiązkowy wzór, ale maksymalna wysokość stopnia (19 cm) i minimalna głębokość (25 cm w określonym miejscu) są tak dobrane, że schody mieszczące się w tych limitach zazwyczaj automatycznie spełniają też warunek 2h+s mieszczący się w komfortowym przedziale (jak pokazano na przykładzie 19/25 -> 63 cm). Znajomość wzoru daje jednak szersze spojrzenie na ergonomię i pozwala lepiej ocenić niuanse, gdy projektanci proponują wymiary mieszczące się w przepisach, ale na ich skrajach.

Reguła 2h+s jest szczególnie użyteczna, gdy planujemy nietypowe schody, np. o zmiennej głębokości (schody zabiegowe czy kręcone). Nawet tam, wzdłuż linii ruchu pośrodku biegu schodowego, suma 2h+s powinna utrzymywać się w stałym, komfortowym przedziale 60-65 cm, choć głębokość "s" będzie zmieniać się od najwęższej przy wewnętrznej krawędzi do najszerszej przy zewnętrznej.

Wykorzystanie wzoru 2h+s pomaga zbilansować proporcje schodów, by uniknąć efektu "schodów-pułapki", które są albo zbyt strome i męczące, albo zbyt płytkie i wymuszają nienaturalny, krótki krok. To kompas w procesie projektowania schodów.

Niezależnie od wybranego materiału – drewno, beton, stal – proporcje stopni powinny być zgodne z tą zasadą. Materiał wpływa na estetykę i trwałość, ale geometria decyduje o podstawowej funkcjonalności i komforcie. Nawet najpiękniejsze marmurowe schody będą udręką, jeśli ich stopnie będą miały fatalne proporcje.

Inżynierowie i architekci stosują ten wzór rutynowo, ale wiedza o nim powinna być powszechna wśród osób budujących domy. Daje ona możliwość zadawania właściwych pytań projektantom czy wykonawcom i świadomego podejmowania decyzji, które wpłyną na codzienność w domu przez lata.

Reguła 2h+s stanowi podstawę oceny komfortu schodów i jest w gruncie rzeczy intuicyjnym odzwierciedleniem tego, jak nasze ciało w naturalny sposób reaguje na pokonywanie różnic poziomów. To nie magia, to po prostu biomechanika przekuta na praktyczną zasadę projektową.

Zapamiętaj te 60-65 cm. To magiczna liczba komfortowych schodów. Każdy stopień w Twoim domu powinien wpisywać się w tę regułę, oczywiście w połączeniu z zachowaniem indywidualnych limitów dla wysokości i głębokości, które narzucają przepisy.

Przy analizie projektu schodów, warto wziąć pod uwagę tolerancje wykonawcze. Ostateczne wymiary stopni mogą nieznacznie odbiegać od projektu, dlatego solidne wykonanie jest kluczowe, aby schody nadal spełniały regułę 2h+s w całej swojej długości i były komfortowe, a nie tylko teoretycznie zgodne z zasadami na papierze.

Optymalna szerokość schodów a funkcjonalność

Szerokość schodów w domu jednorodzinnym to parametr równie ważny, co wysokość i głębokość stopni. Decyduje on o tym, jak swobodnie będziemy mogli poruszać się po schodach, zwłaszcza w sytuacjach, gdy mamy coś w rękach, mijamy inną osobę, czy co gorsza, próbujemy wnieść meble.

Chociaż przepisy budowlane określają minimalną szerokość użytkową schodów stałych w budynkach jednorodzinnych (zazwyczaj jest to 80 cm, mierzone między ścianą a wewnętrzną krawędzią poręczy), wartość uznawana za optymalną dla prawdziwego komfortu i funkcjonalności jest znacznie większa i wynosi około 110 cm.

Dlaczego akurat 110 cm? Pomyśl o codziennych sytuacjach. Czy łatwo znieść kosz pełen prania po 80-centymetrowych schodach? No nie bardzo, szczególnie jeśli schody są kręte lub mają niewygodne stopnie. A wnieść sofę? To już logistyczne wyzwanie na granicy misji niemożliwej, często wymagające zdjęcia futryn czy manewrowania pod dziwnymi kątami.

Szerokość 110 cm pozwala na komfortowe mijanie się dwóch dorosłych osób. Możecie iść jedno w górę, drugie w dół, każde mając wystarczająco dużo przestrzeni, nie czując klaustrofobicznie ciasno. Jest to kluczowe w dynamicznym życiu rodziny, gdzie ruch po schodach odbywa się często jednocześnie przez wielu domowników.

Taka szerokość znacznie ułatwia również manewrowanie przy wnoszeniu lub znoszeniu dużych przedmiotów. Nawet pokaźnych rozmiarów szafa czy materac mają szansę pokonać taką klatkę schodową bez większych przeszkód, co oszczędza stresu, czasu i potencjalnych uszkodzeń ścian czy mebli. To niby drobiazg, ale jakże ważny przy każdej przeprowadzce czy remoncie!

Szerokość schodów ma też wpływ na poczucie bezpieczeństwa. Szerszy bieg schodowy wydaje się stabilniejszy i daje większą swobodę ruchu, zwłaszcza w przypadku konieczności złapania równowagi. Dodatkowy margines po bokach zapewnia psychiczny komfort i fizyczne bezpieczeństwo.

Minimalna szerokość 80 cm jest... cóż, minimalna. Jest legalna, ale nie jest komfortowa ani szczególnie funkcjonalna. Sprawdza się tam, gdzie naprawdę brakuje miejsca i nie ma innego wyjścia, ale zawsze kosztem wygody użytkowania na co dzień i ograniczeń w transporcie gabarytów.

Przy projektowaniu schodów, należy wziąć pod uwagę nie tylko samą szerokość stopnia, ale też to, czy po jednej lub obu stronach znajdą się poręcze lub balustrady, a także ich grubość. Użyteczna szerokość schodów to faktyczna przestrzeń do poruszania się między elementami ograniczającymi (ścianą, poręczą, balustradą).

Balustrada o grubości 5-10 cm osadzona od wewnątrz biegu schodowego znacząco zmniejsza użyteczną szerokość. Projektując, należy dążyć do uzyskania co najmniej 110 cm szerokości *użytkowej*, a nie tylko szerokości konstrukcyjnej stopnia.

Warto pamiętać, że szerokość schodów wpływa na ilość potrzebnego miejsca na klatkę schodową i koszty materiałów. Szersze schody zajmują więcej przestrzeni w rzucie poziomym i pionowym, a ich wykonanie wymaga więcej materiałów (stopni, balustrad, konstrukcji), co przekłada się na wyższą cenę.

Jednak oszczędność kilku tysięcy złotych czy pół metra kwadratowego przestrzeni kosztem szerokości schodów może okazać się "oszczędnością", która będzie uprzykrzać życie przez lata. Noszenie po 80-centymetrowych schodach to prawdziwy test cierpliwości i sprawności logistycznej.

Szerokość schodów bywa również powiązana z przepisami przeciwpożarowymi, choć w przypadku domów jednorodzinnych są one mniej restrykcyjne niż w budynkach publicznych. Niemniej jednak, szersze schody są po prostu bezpieczniejszą drogą ewakuacji.

W przypadku schodów zabiegowych czy kręconych, pojęcie szerokości staje się nieco bardziej złożone. Choć pośrodku biegu szerokość może być komfortowa (np. 110 cm), na wewnętrznej krawędzi stopnie zwężają się, a na zewnętrznej poszerzają. Kluczowa staje się wówczas szerokość użytkowa wzdłuż linii ruchu, która powinna wynosić minimum 80 cm w najwęższym punkcie użytkowym (choć tu znowu optymalnie więcej).

Projektanci wnętrz i architekci często postrzegają szerokość schodów jako element kształtujący przestrzeń. Szersze schody mogą dodać wnętrzu monumentalności i reprezentacyjności, stając się centralnym punktem domu. Wąskie schody często są dyskretnie ukryte.

Decyzja o szerokości powinna być świadomym wyborem, poprzedzonym analizą potrzeb rodziny, stylu życia i tego, jakie przedmioty najprawdopodobniej będą wnoszone lub znoszone po schodach. Dla rodziny z małymi dziećmi i planami zakupu dużych mebli, komfort 110 cm będzie nieoceniony.

Minimalna szerokość to jak minimalistyczny zestaw narzędzi – wystarczy do prostych zadań. Optymalna szerokość to bogato wyposażony warsztat – poradzi sobie z większością wyzwań. Schody w domu jednorodzinnym zasługują na to, by były wszechstronne i wygodne, a nie tylko "zgodne z minimalnymi wymaganiami".

Zwracaj uwagę na to, jak producenci czy projektanci określają szerokość schodów – czy podają szerokość konstrukcyjną stopnia, czy rzeczywistą szerokość użytkową między elementami ograniczającymi ruch. To istotna różnica, wpływająca na rzeczywistą przestrzeń do poruszania się.

W skrócie, szerokość schodów w domu jednorodzinnym to nie tylko metr kwadratowy powierzchni, ale przede wszystkim komfort, bezpieczeństwo i funkcjonalność, która będzie odczuwalna każdego dnia. Wybór 110 cm jako standardu to decyzja, której raczej nie pożałujesz, zwłaszcza przy większych gabarytach wnoszonych do domu.

Wymiary schodów na poddasze lub do piwnicy: Czy mogą być inne?

Tak, w przypadku schodów prowadzących do pomieszczeń o mniejszej intensywności użytkowania, takich jak nieużytkowe poddasze, strych czy piwnica pełniąca głównie funkcje magazynowe, przepisy oraz zwyczaje projektowe dopuszczają stosowanie innych wymiarów stopni. Głównym motywem takich odstępstw jest zazwyczaj potrzeba maksymalnej oszczędności miejsca.

W tych lokalizacjach często spotyka się schody o stopniach wyższych niż te stosowane na głównych kondygnacjach mieszkalnych. Wysokość stopnia może sięgać 20 cm, a nawet 22 cm, w zależności od konkretnego typu schodów i przeznaczenia pomieszczenia. Ta większa wysokość sprawia, że na danej wysokości piętra potrzeba mniejszej liczby stopni.

Mniejsza liczba stopni bezpośrednio przekłada się na krótszą długość biegu schodowego. Przy tej samej wysokości do pokonania, schody o wyższych stopniach (np. 20-22 cm) zajmą w poziomie znacznie mniej miejsca niż te o stopniach komfortowych (np. 17-18 cm).

Głębokość stopnia w takich schodach może być również mniejsza niż w schodach głównych, czasem schodząc do wartości 23-24 cm. O ile dla schodów głównych minimalne 25 cm to wymóg prawny, w przypadku niektórych typów schodów pomocniczych, z których korzysta się rzadziej i często w specyficzny sposób (np. schody strychowe), dopuszczalne są pewne odstępstwa, choć nadal istnieją minimalne wymagania bezpieczeństwa.

Takie "podniesione" i "skrócone" stopnie, choć oszczędzają cenne metry kwadratowe, są zdecydowanie mniej komfortowe i, co kluczowe, mniej bezpieczne niż standardowe schody mieszkalne. Wchodzenie po stopniach o wysokości 22 cm z płytką bieżnią wymaga znacznie większego wysiłku i ostrożności.

Z tego powodu schody o nietypowych wymiarach stosuje się wyłącznie tam, gdzie intensywność ich użytkowania jest niska. Pokonywanie ich kilka razy dziennie, szczególnie przez osoby starsze, dzieci czy z zajętymi rękoma, byłoby uciążliwe i ryzykowne. Dlatego te rozwiązania rezerwuje się dla strychu, piwnicy, czy technicznej antresoli.

Istnieją specyficzne rodzaje schodów pomocniczych, których konstrukcja podyktowana jest przede wszystkim maksymalnym zagęszczeniem stopni w celu oszczędności miejsca. Przykładem są tzw. "schody kacze" czy "schody okrętowe" o naprzemiennym układzie bieżni, które pozwalają na pokonanie dużej wysokości na minimalnej przestrzeni kosztem wymuszonego, nienaturalnego sposobu stawiania stóp.

Nawet w przypadku schodów do piwnicy czy na strych, przepisy budowlane stawiają pewne wymagania. Choć tolerancje na wysokość i głębokość stopnia mogą być większe niż dla schodów głównych, nadal obowiązują minimalne wymogi dotyczące szerokości użytkowej (często obniżone do 70 cm dla pomieszczeń nieprzeznaczonych na pobyt ludzi), wysokości prześwitu (min. 200 cm) oraz konieczności zapewnienia balustrady, przynajmniej po jednej stronie.

Wybierając schody pomocnicze o niestandardowych wymiarach, nie można zapominać o bezpieczeństwie. Niezwykle ważne jest, aby były solidnie wykonane, posiadały stabilne, najlepiej dwustronne poręcze (szczególnie przy wysokich stopniach!) i odpowiednie, jasne oświetlenie, które minimalizuje ryzyko potknięcia czy upadku na stromym biegu.

W praktyce, decydując się na strome schody do piwnicy, akceptujemy fakt, że przenoszenie tam dużych lub ciężkich przedmiotów będzie logistycznym wyzwaniem, a czasami wręcz niemożliwe bez pomocy drugiej osoby. Kanister z benzyną czy duża torba z narzędziami na wysokich stopniach to coś, co wymaga uwagi.

Stosowanie niestandardowych wymiarów stopnia w schodach pomocniczych to świadomy kompromis między przestrzenią a komfortem użytkowania. Jest to uzasadnione ekonomicznie i funkcjonalnie, gdy te schody służą jedynie do okazjonalnego dostępu, np. raz na kilka tygodni, aby wynieść świąteczne dekoracje z piwnicy lub sprawdzić szczelność dachu na strychu.

Schody składane (strychowe) to skrajny przykład tego podejścia – zazwyczaj mają bardzo wysoką podstopnicę (nawet powyżej 22-25 cm) i płytką bieżnię, a w stanie złożonym zajmują minimalną ilość miejsca. Ich użytkowanie jest dalekie od komfortu i przeznaczone jest do sporadycznego, ostrożnego dostępu.

Przed podjęciem decyzji o wymiarach schodów pomocniczych, warto dokładnie przemyśleć faktyczne przeznaczenie pomieszczenia, do którego prowadzą, oraz częstotliwość ich użytkowania. Jeśli planujemy stworzyć w piwnicy pralnię, do której schodzi się kilka razy dziennie z koszami prania, komfortowe schody o standardowych wymiarach będą znacznie lepszym rozwiązaniem, nawet kosztem większej powierzchni.

Pamiętajmy, że minimalne wymagania przepisów to nie to samo co komfortowe i bezpieczne rozwiązanie na dłuższą metę. Szczególnie w przypadku schodów pomocniczych, które z założenia mają być strome i mniej wygodne, niezwykle ważne jest zadbanie o wszelkie możliwe środki bezpieczeństwa, takie jak solidne poręcze, antypoślizgowe wykończenie stopni czy wspomniane już dobre oświetlenie.

Kwestia wymiarów schodów do piwnicy czy na strych jest świetnym przykładem, jak przepisy budowlane starają się znaleźć równowagę między bezpieczeństwem, funkcjonalnością a... realiami życia i potrzebą optymalnego gospodarowania przestrzenią w domu jednorodzinnym, gdzie każdy metr kwadratowy bywa na wagę złota.

Analizując projekt domu lub decydując się na adaptację, nie należy automatycznie zakładać, że schody pomocnicze mogą być "jakiekolwiek", byleby zmieściły się w otworze. Powinny być "inne" tylko w takim stopniu, w jakim jest to uzasadnione brakiem przestrzeni i rzadkim użytkowaniem, a jednocześnie wciąż zapewniać minimalny, akceptowalny poziom bezpieczeństwa. Zawsze warto dążyć do najlepszych możliwych proporcji stopni w dostępnej przestrzeni.