Rodzaje tarasów: konstrukcje, materiały i jak wybrać

Tarasy dzieli się na dwa sposoby: według konstrukcji (taras naziemny na gruncie, taras nadziemny, czyli podwyższony, oraz taras nad pomieszczeniem, oparty na stropie) i według nawierzchni (kostka brukowa lub płyty betonowe, kamień naturalny, płytki gresowe, deski drewniane i deski kompozytowe). Rodzaj konstrukcji wynika głównie z wysokości wejścia z domu i z tego, co znajduje się pod tarasem. Materiał nawierzchni wybiera się pod podłoże, budżet i ilość pielęgnacji, jaką jesteś gotów wykonywać co roku.

• Jakie są rodzaje tarasów pod względem konstrukcji?
• Taras naziemny: najprostszy i najczęściej wybierany
• Taras nadziemny (podwyższony): na wysoki parter i skarpę
• Taras nad pomieszczeniem: na stropie garażu lub salonu
• Jakie materiały stosuje się na nawierzchnię tarasu?
• Co jest lepsze na taras: płytki czy kompozyt?
• Z czego jest najtrwalszy taras?
• Jaki taras jest najlepszy dla Twojego domu?
• Zadaszenie i zabudowa tarasu: co daje, a co ogranicza
• Najczęstsze błędy przy wyborze i budowie tarasu

Poniżej znajdziesz porównanie typów tarasów, wymagania dla podbudowy, zestawienie materiałów, odpowiedź na pytanie, co jest trwalsze, oraz listę błędów, które najczęściej psują taras po kilku sezonach.

Jakie są rodzaje tarasów pod względem konstrukcji?

Podstawowy podział obejmuje trzy typy: taras naziemny zbudowany wprost na gruncie, taras nadziemny wyprowadzony ponad poziom terenu oraz taras na piętrze, którego konstrukcję nośną stanowi strop nad pomieszczeniem ogrzewanym (salon, sypialnia) lub nieogrzewanym (garaż). Taki podział stosuje m.in. poradnik Leroy Merlin o rodzajach tarasów.

Kolumna nakładu pracy pokazuje porównanie względne, nie cenę. Koszt konkretnego tarasu zależy od metrażu, materiału, dostępu do placu budowy i stawek wykonawcy w regionie, dlatego przed decyzją zbierz co najmniej dwie wyceny z tym samym zakresem prac. Orientacyjne koszty tarasu z kostki opisujemy w osobnym tekście: taras z kostki, cena za m2.

Taras naziemny: najprostszy i najczęściej wybierany

Taras naziemny buduje się na poziomie gruntu, zwykle przy salonie, jako przedłużenie strefy dziennej. Zazwyczaj nie wymaga fundamentów, więc jest najszybszy w realizacji i najtańszy spośród typów konstrukcyjnych. Sprawdza się przy domach parterowych, o niewysokich cokołach, oraz przy mieszkaniach na parterze budynków wielorodzinnych.

Według opracowania Studio Krajobrazy o tarasach przy domach jednorodzinnych najważniejszym etapem jest przygotowanie podłoża: warstwa drenażowa, podsypka, a dopiero potem nawierzchnia z kostki, płyt betonowych, kamienia lub desek kompozytowych na legarach podpartych punktowo.

Czy taras można zrobić bezpośrednio na glebie?

Nie: nawierzchnia ułożona wprost na ziemi osiada, faluje i zatrzymuje wodę. Pod każdym tarasem naziemnym potrzebna jest zagęszczona podbudowa albo stabilny ruszt na fundamentach punktowych. Humus trzeba zdjąć, bo organiczna warstwa gleby nie przenosi obciążeń równomiernie.

Z jakich warstw składa się taras na gruncie?

Typowy taras na podsypce ma podbudowę z zagęszczanego warstwami kruszywa grubości około 15-20 cm i na niej około 10 cm podsypki z piasku. Poradnik Leroy Merlin podaje żwir frakcji do 40 mm, a poradnik PSB Mrówka o tarasach na gruncie zaleca spadek 2% od elewacji na zewnątrz, dokładne ubijanie każdej warstwy mechanicznym ubijakiem i wypełnienie szczelin między elementami piaskiem.

1. Zdjęcie humusu i wyrównanie terenu.
2. Warstwa odsączająca z piasku.
3. Kruszywo, np. żwir, zagęszczane warstwami (łącznie około 15-20 cm).
4. Podsypka piaskowa lub cementowo-piaskowa około 10 cm.
5. Nawierzchnia ze spadkiem od budynku i obrzeże, np. z krawężników.

Jeżeli zamiast kostki wybierasz duże płyty tarasowe, na podsypce układa się wsporniki. Powstaje wtedy taras wentylowany: pod płytami krąży powietrze, a woda spływa szczelinami. Ten sam wariant stosuje się na istniejących płytach betonowych, gdy nie chcesz kleić płytek.

Taras naziemny na legarach

Taras z desek przy gruncie wymaga fundamentów punktowych. W tym wariancie stopy betonowe posadawia się poniżej głębokości przemarzania gruntu (1-1,2 m), legary mocuje się nie rzadziej niż co 50 cm, a deski układa ażurowo ze szczelinami 0,5-1 cm. Szczegóły doboru rozstawu omawiamy w tekście legary pod taras: jaki rozstaw.

Czy taras naziemny wymaga zgłoszenia?

Mały taras naziemny zwykle nie wymaga formalności, większy tak. Według poradnika Komfort o rodzajach tarasów przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy powyżej 35 m² wymagają zgłoszenia, a za optymalną wielkość tarasu uznaje się 15-20 m². Przepisy się zmieniają, dlatego przed budową potwierdź wymagania w starostwie lub urzędzie miasta, szczególnie gdy taras ma być zadaszony lub podwyższony.

Taras nadziemny (podwyższony): na wysoki parter i skarpę

Taras nadziemny buduje się wtedy, gdy wejście z domu jest wyraźnie wyżej niż teren, na przykład przy wysokim cokole, piwnicy albo działce ze spadkiem. Zwykle wznosi się go od 30 do 50 cm nad poziom gruntu, a do ogrodu schodzi się po schodkach.

Konstrukcją jest najczęściej rama oparta na słupach betonowych lub stalowych, osadzonych poniżej strefy przemarzania; przy projektach o naturalnym charakterze stosuje się też słupy drewniane. Nawierzchnię tworzą zwykle deski tarasowe drewniane lub kompozytowe. Przestrzeń pod tarasem ułatwia poprowadzenie przewodów do oświetlenia, ale musi być przewietrzana, aby konstrukcja nie zawilgacała.

Jak zaplanować wysokość tarasu?

Wysokość tarasu liczy się od progu drzwi w dół: suma grubości nawierzchni, legarów lub wsporników i warstw podbudowy musi zmieścić się pod progiem z zachowanym spadkiem. Przy nadziemnym tarasie planuje się też nośność na meble, donice i ludzi oraz barierkę przy krawędziach, z których można spaść. Styk tarasu z oknem i progiem to miejsce, gdzie najczęściej pojawia się przeciek, więc warto go zaprojektować przed wylaniem płyty.

Taras nad pomieszczeniem: na stropie garażu lub salonu

Taras nad pomieszczeniem powstaje na stropie, najczęściej na piętrze albo na dachu garażu czy dobudówki. To technicznie najtrudniejszy rodzaj tarasu, bo każdy przeciek trafia do pomieszczenia pod spodem, a nad pomieszczeniem ogrzewanym dochodzi izolacja termiczna, która ogranicza mostki termiczne i kondensację.

Układ warstw obejmuje zwykle warstwę spadkową, hydroizolację wywiniętą na ściany i próg, izolację termiczną (nad ogrzewanym wnętrzem) i nawierzchnię klejoną albo ułożoną na wspornikach. Na tarasie na dachu wykonawca powinien też ocenić nośność stropu przed ułożeniem ciężkich płyt i donic. Całą procedurę na przykładzie garażu opisuje nasz poradnik jak zrobić taras na dachu garażu.

Jakie materiały stosuje się na nawierzchnię tarasu?

Najczęściej używa się kostki brukowej i płyt betonowych, kamienia naturalnego, płytek gresowych oraz desek tarasowych z drewna lub kompozytu. Materiał trzeba dobrać do podłoża: kostkę i płyty można układać na podsypce, płytki klejone wymagają płyty betonowej, a deski legarów.

Kostka brukowa i płyty betonowe

Taras z kostki lub płyt betonowych jest najbardziej popularny, bo nie wymaga wylewki i można go wykonać praktycznie o każdej porze roku. Według poradnika Fajnyplac o wykończeniach tarasów spoiny można wypełnić fugą żywiczną, która ogranicza wyrastanie chwastów, a nawierzchnię myć myjką ciśnieniową. Wielkoformatowe szare płyty pasują do nowoczesnych domów, drobna kostka imitująca granit do klasycznych.

Kamień naturalny

Kamień naturalny daje trwałą nawierzchnię o szlachetnym wyglądzie, ale jest ciężki i trudniejszy w układaniu niż kostka. Często stosuje się go jako akcent w tańszej nawierzchni z kostki betonowej. Kamienie różnią się nasiąkliwością, dlatego o impregnację zapytaj dostawcę konkretnego materiału.

Płytki gresowe

Płytki na taras muszą być mrozoodporne i antypoślizgowe, a przy słonecznej ekspozycji lepiej wybierać jasne, bo ciemne mocno się nagrzewają. Poradnik OBI o wyborze tarasu zaleca zagruntowanie i wyrównanie podłoża, uszczelnienie go zaprawą uszczelniającą i nakładanie kleju zarówno na płytkę, jak i na podłoże. Coraz częściej płytki gresowe o grubości 2 cm układa się też bez kleju, na regulowanych wspornikach.

Deski drewniane

Drewno daje tarasowi ciepły charakter, ale wymaga desek przeznaczonych do zastosowań zewnętrznych oraz regularnego czyszczenia i impregnacji. Zależnie od wykończenia (olej albo farba) konserwacja jest potrzebna raz do roku lub raz na kilka lat. Deskami można pokryć istniejący taras betonowy albo zbudować niezależną konstrukcję na legarach.

Deski kompozytowe

Deski kompozytowe układa się na legarach, podobnie jak drewno, ale wymagają mniej prac pielęgnacyjnych, bo nie trzeba ich cyklicznie olejować. Oba materiały dobrze wyglądają, jeśli kolor desek dopasujesz do elewacji i ogrodu. Przed zakupem sprawdź w karcie producenta dopuszczalny rozstaw legarów i wymaganą szczelinę dylatacyjną, bo kompozyt pracuje pod wpływem temperatury.

Co jest lepsze na taras: płytki czy kompozyt?

Płytki gresowe są lepsze na taras betonowy i przy intensywnym użytkowaniu, a kompozyt na taras na legarach, gdy zależy Ci na ciepłej w odbiorze powierzchni i mniejszej pielęgnacji niż przy drewnie. O wyborze najczęściej decyduje podłoże, a nie sam materiał.

• Masz płytę betonową z hydroizolacją: prościej ułożyć gres, na kleju albo na wspornikach.
• Budujesz taras podwyższony lub na legarach: naturalnym wyborem są deski kompozytowe lub drewniane.
• Chcesz chodzić boso w upał: jasny gres nagrzewa się mniej niż ciemne materiały; ciemny kompozyt na pełnym słońcu bywa gorący.
• Liczysz się z błędami wykonawcy: źle wykonana izolacja pod płytkami klejonymi kończy się odspajaniem płytek po zimie, a błąd na legarach łatwiej naprawić punktowo.

Z kolei artykuł Klink o nawierzchniach tarasowych radzi wybrać nawierzchnię jeszcze przed wylaniem płyty i wykonaniem warstwy spadkowej, bo od materiału zależy konstrukcja podłoża.

Z czego jest najtrwalszy taras?

Najbardziej odporne na ścieranie i obciążenie są nawierzchnie mineralne: kostka brukowa, płyty betonowe, kamień naturalny i gres o niskiej nasiąkliwości. Trwałość tarasu zależy jednak w równym stopniu od wykonania: podbudowy, spadku, odwodnienia i hydroizolacji.

Nawet najtwardsza płytka nie przetrwa, jeśli woda stoi pod nią zimą. Drewno i kompozyt mogą służyć długo, pod warunkiem że konstrukcja pod deskami jest przewietrzana, a legary nie leżą w wodzie.

Jaki taras jest najlepszy dla Twojego domu?

Najlepszy jest taras dopasowany do wysokości wejścia, rodzaju podłoża i czasu, jaki chcesz poświęcać na konserwację. Przy domu parterowym zwykle wygrywa taras naziemny z kostki, płyt lub desek, przy wysokim parterze taras podwyższony z deskami, a nad garażem lub pokojem taras na stropie z płytkami lub nawierzchnią na wspornikach.

Przed rozmową z wykonawcą odpowiedz sobie na te pytania:

• Ile centymetrów dzieli próg drzwi tarasowych od terenu?
• Co jest pod tarasem: grunt, istniejąca płyta czy pomieszczenie?
• Jaka powierzchnia jest potrzebna na stół i krzesła, i czy przekroczy próg wymagający zgłoszenia?
• Czy chcesz co roku olejować deski, czy wolisz tylko myć nawierzchnię?
• Jak taras jest nasłoneczniony i czy planujesz zadaszenie?
• Gdzie spłynie woda deszczowa i czy spadek poprowadzi ją od budynku?

Lepiej, żeby taras był nieco za duży niż za mały. Przy wyborze kolorystyki trzymaj się jednego lub dwóch odcieni, które pasują do elewacji, a nawierzchnię wybieraj spokojną, tak by nie konkurowała z roślinnością.

Zadaszenie i zabudowa tarasu: co daje, a co ogranicza

Zadaszenie wydłuża sezon korzystania z tarasu, a zabudowa roletami lub szybami chroni przed wiatrem i deszczem, ale podnosi koszt i może ograniczyć przewietrzanie. Rozsądnie jest planować je etapowo: najpierw osłony przeciwsłoneczne i rolety, potem ewentualne szklenie.

Według zestawienia rodzajów zadaszeń Tarasola najtańsze są żagle, markizy i parasole, ale sprawdzają się głównie w ciepłe miesiące i nie są odporne na deszcz i wiatr. Dach z poliwęglanu lub szkła wymaga konstrukcji drewnianej lub metalowej i chroni przed deszczem, lecz w upały może tworzyć efekt szklarni. Najbardziej kompletną opcją jest pergola z dachem, którą można wyposażyć w rozsuwane lamele i ściany boczne. Przykłady takich realizacji pokazujemy w tekście nowoczesny taras zadaszony.

Najczęstsze błędy przy wyborze i budowie tarasu

Większość usterek tarasów wynika z wody i z podłoża, a nie z samego materiału nawierzchni. Tych błędów unikniesz, planując taras razem z odwodnieniem:

• Brak spadku albo spadek w stronę domu: woda wnika pod próg i w ścianę.
• Nawierzchnia ułożona na glebie lub na niezagęszczonej podsypce: taras osiada i pęka.
• Fundamenty pod legary za płytko: grunt przemarza i wypycha konstrukcję.
• Płytki niemrozoodporne lub śliskie: odpryski po zimie i ryzyko poślizgnięcia na mokrej nawierzchni.
• Hydroizolacja przerwana przy progu lub ścianie: przecieki na tarasie nad pomieszczeniem.
• Deski ułożone bez szczelin i bez przewiewu pod spodem: pęcznienie, pleśń i szybsze niszczenie legarów.
• Wysokość tarasu policzona bez grubości legarów i wsporników: nawierzchnia wyżej niż próg.
• Taras podwyższony bez barierki: realne ryzyko upadku, zwłaszcza dla dzieci.