Jakie kantówki na pergolę: dobór przekrojów i materiałów

Redakcja 2025-10-12 23:58 / Aktualizacja: 2026-02-06 20:41:05 | Udostępnij:

Budowa pergoli zaczyna się od pytania: jakie kantówki wybrać, by konstrukcja była trwała, prosta w montażu i estetyczna? W tym artykule skupimy się na trzech kluczowych wątkach: wybór gatunku drewna i jego odporność, porównanie kantówek lite, S4S i KVH oraz dobór przekrojów i długości do realnych obciążeń. Na koniec przeanalizujemy impregnację — bo bez niej żadna konstrukcja długo nie będzie schludna ani trwała.

Jakie kantówki na pergolę

Trwałość a rodzaj drewna dla pergoli

Gatunek drewna determinuje naturalną odporność na wilgoć, grzyby i owady. Najtańsze są kantówki z sosny lub świerku; typowe przekroje to 45×70, 45×95, 63×83 mm. Cena orientacyjna za kantówkę sosnową 45×95 (dł. 3 m) wynosi około 35–70 zł. Drewno tego typu będzie wymagać solidnej impregnacji, jeśli pergola ma służyć latami.

Trwalsze opcje to modrzew i dąb — droższe, cięższe, mniej podatne na biodegradację. Przykładowo kantówka modrzewiowa 90×90 (3 m) kosztuje zwykle 150–350 zł. Jeśli zależy nam na naturalnej trwałości bez częstego konserwowania, inwestycja się opłaci.

Alternatywą są drewna termicznie modyfikowane — mniej pracochłonne w utrzymaniu. Dla pergoli z roślinnością pnącą rekomenduję materiały, które nie będą kręcić się i pękać pod wpływem wilgoci i słońca.

Zobacz także: Czy przykręcić pergolę do płotu? Praktyczny przewodnik

Kantówki lite kontra S4S — porównanie jakości powierzchni

Kantówki lite to prosto piłowane elementy. Mają naturalną strukturę, ale często wymagają szlifowania. S4S (heblowane na cztery strony) wychodzą z tartaku gładkie i równe. S4S pozwalają oszczędzić czas przy montażu i malowaniu; cena za S4S 45×95 (3 m) zwykle jest wyższa o ~10–25% względem litej sosny.

Powierzchnia S4S lepiej przyjmuje lakiery i lazury, co wydłuża okres między zabiegami ochronnymi. Lite kantówki będą tańsze na metr, ale koszt pracy i wykończenia może zniwelować tę różnicę.

Jeśli planujesz malować lub montować gotowe łącza, S4S będzie wygodniejsze. Jeśli chcesz rustykalny wygląd i niższy koszt wejścia, wybierz lite, ale uwzględnij dodatkowe przygotowanie powierzchni.

Zobacz także: Jakie pergole do róż pnących? Praktyczny przewodnik

KVH vs lite: stabilność i długowieczność konstrukcji

KVH (konstruktionsvollholz) to suszone, heblowane drewno łączone wzdłużnie. Główna zaleta to stabilność wymiarowa — mniej skręcania i spękań. Dla pergoli, gdzie długości belek przekraczają 3–4 m, KVH często jest najlepszym wyborem, bo boki nie będą pracować tak, jak w litej kantówce.

Typowe przekroje KVH: 60×80, 80×120, 100×160, 120×120 mm. Długości dostępne są od 3 do nawet 13 m. Cena orientacyjna KVH 100×160 (3 m) to około 300–700 zł — zakres zależy od wilgotności i jakości sortu.

Dla pergoli narażonej na obciążenie roślinami czy śniegiem, KVH da konstrukcji żywotność i mniejsze wymagania naprawcze. Elementy będą stabilne, a montaż przewidywalny.

Długość sekcji KVH a projekt dużych pergoli

Długość sekcji KVH często rozwiązuje logistykę: mniej łączeń, mniej łączników i szybszy montaż. Jeśli projekt przewiduje belkę 6 m, warto zamówić KVH w tej długości zamiast łączyć dwie mniejsze części. Jedna z korzyści to estetyka — brak widocznych spawów drewna.

Przykład zapotrzebowania materiału dla pergoli 6×3 m (dwa rzędy słupów, belki co 1 m):

  • 4 słupy 120×120×3000 mm
  • 2 belki główne 60×160×6000 mm
  • 7 rygli/łat 45×145×3000 mm

Jeśli KVH dostępne jest w odcinkach do 13 m, liczba łączeń spadnie do minimum. To obniża koszty robocizny; elementy będą trwałe i estetyczne.

Przekroje i nośność kratownic i belek pergoli

Dobór przekroju zależy od rozpiętości i obciążenia. Dla rozpiętości do 3 m i lekkiego obciążenia (bez ciężkich roślin) wystarczy belka 45×145 lub 63×145 mm. Przy obciążeniu dodatkowymi roślinami lub śniegiem wybierz 80×160 mm lub większą.

Aby to policzyć krok po kroku:

  • Zmierz rozpiętość między podporami.
  • Określ spodziewane obciążenie (np. 20–50 kg/m2 dla pnączy).
  • Wybierz przekrój zgodny z tabelami nośności; przy braku tabel użyj mnożnika bezpieczeństwa 1,5–2.

Jako regułę praktyczną przyjmij: słup 100×100–120×120 mm dla standardowej pergoli, większy przekrój dla wysokich konstrukcji i ciężkich obciążeń.

Impregnacja i ochrona przed warunkami atmosferycznymi

Impregnacja przed montażem to podstawa. Najskuteczniejsza jest impregnacja ciśnieniowa dla wykorzystywanego drewna konstrukcyjnego. Alternatywnie użyj olejów do drewna i lazur z filtrem UV. Koszt impregnatu to zwykle 60–150 zł/l, a zużycie około 0,1–0,2 l/m2 przy pierwszej warstwie.

Plan konserwacji będzie prosty: oczyszczenie, szlif punktowy, warstwa impregnatu, potem warstwa nawierzchniowa. Częstotliwość powtórzeń zależy od ekspozycji — odświeżanie co 2–5 lat jest typowe.

Przy wyborze kantówek kieruj się bilansem kosztów i czasu. Dobrze wybrany materiał i solidna ochrona sprawią, że pergola będzie służyć bez niespodzianek przez wiele sezonów.

Jakie kantówki na pergolę — Pytania i odpowiedzi

  • Jakie kantówki na pergolę wybrać – lite czy KVH i dlaczego?

    Kryteria to trwałość, stabilność i koszty. KVH oferuje większą stabilność i długie sekcje (zwykle około 13 m), co upraszcza projekt dużych pergoli. Kantówki lite świerkowe wymagają impregnacji i zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi, aby utrzymać nośność i wygląd na lata. W praktyce wybór zależy od planowanego układu (kratownica, belek) i budżetu.

  • Jaki przekrój i długość kantówek zapewni odpowiednią nośność kratownicy?

    Długość i przekrój determinują nośność. KVH występuje często w długich sekcjach ok. 13 m, co ułatwia tworzenie stabilnych belek i kratownic, natomiast kantówki lite wymagają właściwego doboru przekroju i impregnacji, aby utrzymać nośność w warunkach zewnętrznych.

  • Czy kantówki heblowane S4S nadają się do zastosowań zewnętrznych?

    Kantówki heblowane S4S to gotowy do obróbki materiał o wysokiej jakości powierzchni. Mimo to nadal warto zabezpieczać drewno przed warunkami atmosferycznymi (impregnacja, malowanie) dla długotrwałej ochrony.

  • Jak ochronić pergolę przed słońcem i deszczem?

    Najważniejsze to impregnacja i/lub lakierowanie drewna oraz odpowiednie planowanie układu (słupy, kratownice) dla równomiernego rozkładu ekspozycji. KVH zwykle wymaga mniejszej konserwacji niż lite kantówki, ale niezależnie od wyboru warto stosować ochronne wykończenia.